Ελλάδα: Τετάρτη, 25 Μαρτίου 2020 | 02:18

Γράφει ο Σταύρος Μπουφίδης. Άρθρο  T-zine.gr

 

Ψυχικές καταστάσεις και αντίστοιχα σύνδρομα που αναπτύσσονται στη διάρκεια της απομόνωσης του ανθρώπου
 

Ελεύθεροι (και κατ’οίκον) πολιορκημένοι

Ο κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του ψυχικά εσωτερικά όρια και στο ταξίδι της ζωής, από τη γέννηση έως τον θάνατο, θα έρθει αντιμέτωπος με διλήμματα και ερωτήματα τα οποία αφορούν έννοιες όπως το αίσθημα της ελευθερίας, το νόημα της ζωής, ο φόβος της αρρώστιας, ο φόβος του θανάτου και η μοναξιά, που προκαλούν βαθύτατο άγχος το οποίο εδράζεται σε κάποιες περιοχές του εγκεφάλου.

Η διάκριση, το ατομικό σύστημα αξιών, το «εγώ» που εμπλέκεται στο «εμείς» όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με το αίσθημα της ευθύνης σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης όπως είναι η πανδημία που ζούμε είναι κάποια από τα εσωτερικά όρια. Σε στιγμές καραντίνας, αυτοπεριορισμού και απομόνωσης μας δίδεται η ευκαιρία για ένα ταξίδι ενδοσκόπησης το οποίο δεν κρύβει πάντα ευχάριστες εκπλήξεις. Ολη η υπαρξιακή θέση του Σαρτρ συνοψίζεται σχεδόν στη φράση του «ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος».

Τα οριακά συναισθήματα σε κατάσταση κρίσης.

Η διαδρομή για την ελευθερία είναι μοναχική, σκοτεινή, παραβατική από τη φύση της και κρύβει πικρές διαπιστώσεις. Αλλο η μοναχικότητα και άλλο η μοναξιά. Τη μοναχικότητα την επιλέγουμε, η μοναξιά προκύπτει κατ’ ανάγκη ή παρά τη θέλησή μας και πυροδοτεί συνήθως αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα. Ο κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά όταν βρίσκεται σε καραντίνα, όπως μας δείχνει και η προγενέστερη εμπειρία από τις επιδημίες του SARS το 2003 στον Καναδά και από τον ιό του Εμπολα το 2014-16 σε κάποιες αφρικανικές χώρες, και ανάλογα με τη χρονική διάρκειά της.

Ο θυμός, η σύγχυση, ο πανικός, ο φόβος για το άγνωστο, το αίσθημα του αβοήθητου είναι τα πιο συχνά συναισθήματα που νιώθει ένας άνθρωπος στην αρχή μιας καραντίνας. Όταν ο άνθρωπος από το αίσθημα της ελευθερίας βιώνει τον αιφνίδιο περιορισμό αρχίζει να ανησυχεί, αναζητάει αιτίες, λόγους, εξηγήσεις και ερμηνείες και η αντίδρασή του θα είναι αντίστοιχη με την ωριμότητά του.

Οι αρνητικές ψυχολογικές αντιδράσεις είναι πιο αισθητές στους πάσχοντες από αγχώδη διαταραχή, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και από ψυχώσεις, όπως είναι η παραληρηματική διαταραχή. Οι άνθρωποι όταν βρίσκονται σε κατάσταση κρίσης εμφανίζουν συχνά αϋπνία, άγχος, νευρικότητα, κακή διάθεση λόγω των αρνητικών σκέψεων και εικόνων.

Η πληροφόρηση στην εποχή μας είναι ταχύτατη και υπερβολική σε όγκο, ο άνθρωπος νιώθει να χάνει τον έλεγχο της πληροφορίας και μπορεί να γίνει καχύποπτος ή να αρχίσει να σκέφτεται σενάρια συνωμοσίας.

Στις αρνητικές συμπεριφορές συμπεριλαμβάνονται ο στιγματισμός ανθρώπων –ιδιαίτερα από το υγειονομικό προσωπικό, τους εργαζόμενους στις αλυσίδες τροφίμων και στα μέσα μαζικής μεταφοράς, προς πιθανούς φορείς και ομάδες γενικά αυξημένου κινδύνου στην έκθεση στον ιό– και η ξενοφοβία. Οι συμπεριφορές κοινωνικής απομόνωσης και απόρριψης, το στίγμα και ο ρατσισμός δεν βοηθούν στην κοινωνική συνοχή. Η ανασφάλεια λόγω της πιθανής απώλειας εργασίας, οι οικονομικές δυσκολίες, η αβεβαιότητα για το μέλλον μεταβάλλουν το άγχος και τον τρόπο έκφρασης των συναισθημάτων στο άτομο και στην οικογένειά του.

Η υποχρεωτική παρέμβαση στην ελευθερία

Η επιδημία του κορονοϊού είναι μια κρίση που όπως όλες θα έχει συγκεκριμένη χρονική διάρκεια – δεν υπάρχει κρίση χωρίς το χαρακτηριστικό της αποδιοργάνωσης σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο. Ο τρόπος διαχείρισης της κρίσης δεν εξαρτάται μόνο από την πολιτική στρατηγική που θα χαράξει η κυβέρνηση για τη δημόσια υγεία, αλλά επίσης από την ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου και το αίσθημα ευθύνης που έχει ο καθένας.

Η πανδημία του κορονοϊού έχει επιπτώσεις στην οικονομία, την ψυχολογία και την κοινωνία. Ο αλτρουισμός και η αλληλεγγύη είναι ώριμοι τρόποι διαχείρισης αυτής της κρίσης. Ο αριθμός των ανθρώπων που θα χρειαστούν ψυχολογική υποστήριξη μετά το πέρας της επιδημίας θα είναι αυξητικός και οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας, απότοκες των νεοφιλελεύθερων πολιτικών υγείας, δεν επαρκούν για να απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο.

Οι άνθρωποι επίσης αλληλοεξαρτώνται, δίχως αυτό να σημαίνει πως η αλληλεγγύη είναι πάντα επακόλουθη της αλληλεξάρτησης η οποία μας καθιστά ευάλωτους, τρωτούς και δέσμιους των ακραίων γενικών τακτικών νεοφιλελεύθερων κυβερνολογικών (κατά τον Φουκό) παρεμβάσεων στη δημόσια ψυχική υγεία.

Το ιδεολόγημα του νεοφιλελευθερισμού εξασφαλίζει με αυτό τον τρόπο τα όρια και την επιβίωση του κράτους και μεταβιβάζει την ηθική ευθύνη για τα κοινωνικά αποκλεισμένα άτομα, όπως είναι οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι άστεγοι, οι άποροι κ.ά., στις ΜΚΟ ανάλογα με την κατάσταση, είτε με την ενδυνάμωση είτε με τη μερική αποδόμηση του ρόλου και της σημασίας τους.

Ωφέλιμο κρίνεται να υπάρχει η πρόβλεψη για ενδυνάμωση των δομών ψυχικής υγείας με προσωπικό, οι οποίες λόγω της οικονομικής κρίσης βρίσκονται σε κατάσταση αποδιοργάνωσης, με μεγάλες λίστες αναμονής ασθενών.

Η επιδημία του κορονοϊού συνάντησε τη χώρα μας ύστερα από μια βαθιά οικονομική και κοινωνικοπολιτισμική κρίση στην οποία ελλοχεύει ο κίνδυνος του ρατσισμού απέναντι στην όποια διαφορετικότητα. Οι ψυχίατροι καλούμαστε να δείξουμε ότι όπως είναι ο λόγος μέσα μας, έτσι είναι και το παράλογο. Ο στίχος «όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει» από τους «Ελευθέρους πολιορκημένους» μου θυμίζει ότι ο θάνατος είναι μια μορφή ελευθερίας.

Αυτήν τη στιγμή της κρίσης η παρέμβαση στην ελευθερία μας δεν είναι επιβολή, επιτάσσεται από την ανάγκη και μας δίνει χρόνο να διαλεγόμαστε και να διαπραγματευόμαστε με τους συνανθρώπους μας και τον εαυτό μας.

Με πληροφορίες από το Documento

Δείτε επίσης

Διαβάστε: COVID-19 – Τρανς πρόσωπα, ορμονοληψία, συνταγογραφήσεις

Διαβάστε: ΣΥΔ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: «Το ΣΥΔ καλεί την Κυβέρνηση να λάβει πρόνοια για την οικονομική στήριξη των προσώπων που εργάζονται στο σεξ λόγω της εξάπλωσης του COVID-19».

Διαβάστε: Έκκληση για Ενίσχυση στα Τρανς Άτομα

Διαβάστε ακόμα: ΣΥΔ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ: «Επιστολή του ΣΥΔ προς τον Υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη, κύριο Οικονόμου, σχετικά με την ταυτοποίηση των τρανς προσώπων λόγω των περιοριστικών μέτρων ελέγχου κυκλοφορίας».

 

 

 

 

 

 

© T-zine.gr 2018 | Για τις τελευταίες LGBTI ειδήσεις να επισκέπτεστε το T-zine.gr καθημερινά. Μπορείτε επίσης να γίνετε μέλος στη σελίδα μας στο Facebook και στο Twitter

 

 

©T-zine.gr