Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017 | 22:05

 

Η παρέμβαση του ΣΥΔ στην εκδήλωση του Τμήματος Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου.

Την Τρίτη 30 Μαίου, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση που διοργανώθηκε από το Τμήμα Δικαιωμάτων ΣΥΡΙΖΑ, τη Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ. και τη Νομαρχιακή Επιτροπή ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Αθήνας με τίτλο «Ισότητα και ελευθερία σήμερα: Συζήτηση για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου».

Στην εκδήλωση αυτή μίλησαν: η Μαρία Γιαννακάκη (Γενική Γραμματέας Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), ο Κωστής Λιερός (Τμήμα Δικαιωμάτων ΣΥΡΙΖΑ), ο Κώστας Τσουκαλής (Επιτροπής Δικαιωμάτων Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ), ο Φίλιππος Παγάνης (Πρόεδρος της Colour Youth) και εκ μέρους του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών, η Άννα Απέργη, καθώς η Πρόεδρος του ΣΥΔ, Μαρίνα Γαλανού δεν μπόρεσε να παρευρεθεί και διάβασε την ομιλία της.

Ακολουθεί η παρέμβαση εκ μέρους του ΣΥΔ.

Εκδήλωση ΣΥΡΙΖΑ για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου | Τρίτη 30 Μαΐου και ώρα 19.00 | Στέκι της Νεολαίας Σύριζα (Μυλλέρου και Κεραμικού, Πλατεία Αυδή, Μεταξουργείο) | Μαρίνα Γαλανού

————-

Καλησπέρα σε όλες και όλους και ευχαριστούμε θερμά για την διοργάνωση και τη πρόσκληση σε συζήτηση για το σχέδιο νόμου που βρίσκεται σε διαβούλευση για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου.

Από τον Μάρτιο του 2010 που ιδρύθηκε το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών έως τα σήμερα, θέσαμε ως πρώτο θέμα προτεραιότητας τη θέσπιση ειδικής νομοθεσίας για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου.

Για τη δυνατότητα αλλαγής της ληξιαρχικής καταχώρισης του φύλου, του φύλου δηλαδή που καταγράφεται ένα παιδί κατά τη γέννηση, σύμφωνα με τον εσωτερικό και ατομικό τρόπο που αισθάνεται και βιώνει κάθε πρόσωπο το φύλο του, σύμφωνα δηλαδή με το φύλο που αυτοπροσδιορίζεται. Και όχι σύμφωνα με τις οποιεσδήποτε επεμβάσεις, ιατρικές παρεμβάσεις, ψυχιατρικές γνωματεύσεις, και εν γένει χωρίς να χρειάζεται να βεβαιώνεται οτιδήποτε από οποιονδήποτε τρίτο, ή την εξωτερική εμφάνιση, αλλά σύμφωνα με το φύλο που το ίδιο το πρόσωπο αυτοπροσδιορίζεται αποκλειστικά και μόνον.

Γιατί; Γιατί αυτή η αναντιστοιχία μεταξύ της ταυτότητας φύλου και του καταχωρισμένου φύλου κατά τη γέννηση είναι η αιτία όλων των διακρίσεων αλλά και παραβιάσεων της ιδιωτικής ζωής που βιώνει ένα πρόσωπο, σε όλο το φάσμα της καθημερινότητας.

Στην διαδρομή αυτήν των 7 ετών, μέχρι σήμερα που έχει κατατεθεί προς διαβούλευση σχέδιο νόμου, περάσαμε πολλά ενδιάμεσα στάδια, και απ’ αυτά θα πρέπει να ξεχωρίσουμε την προσθήκη της ταυτότητας φύλου (έστω και χωρίς να ορίζεται) σε μία σειρά από διατάξεις νόμου (αρχικά σε διάταξη για τον επιμερισμό ποινής για τα εγκλήματα μίσους, στη συνέχεια στον ονομαζόμενο αντιρατσιστικό νόμο, σε διατάξεις για την αστυνομική αυθαιρεσία, στη νομοθεσία απαγόρευσης των διακρίσεων στην εργασία, και άλλες). Ένα άλλο σημαντικό ενδιάμεσο στάδιο ήταν οι αποφάσεις Ειρηνοδικείων για την αλλαγή εγγράφων, η πρώτη τον Απρίλιο του 2016 που έφερε σε πέρας επιτυχώς ο δικηγόρος Βασίλης Σωτηρόπουλος, και είναι 12 στον αριθμό πλέον, σε πολλά Ειρηνοδικεία, των Αθηνών, του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, του Ηρακλείου, της Δράμας, όπου η έδρα αποδέχτηκε ότι η προϋπόθεση των χειρουργικών επεμβάσεων, της στείρωσης, και εν γένει των οποιωνδήποτε ιατρικών παρεμβάσεων (συμπεριλαμβανομένης και της ορμονοληψίας), σε σχέση με την αλλαγή των εγγράφων αναφορικά με το φύλο, παραβιάζουν την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του προσώπου, βάσει του Άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αλλά και τα άρθρα 2 και 26 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΔΣΑΠΔ). Μάλιστα σύμφωνα ακόμη πιο πρόσφατη απόφαση η οποία ήταν σε 2ο βαθμό την οποία είχε αναλάβει η δικηγόρος Ηλέκτρα Κούτρα, αποφασίστηκε ότι παραβιάζεται όχι μόνον το 8 της ΕΣΔΑ (ιδιωτική και οικογενειακή ζωή), αλλά και το ακόμη πιο ισχυρό 3 της ΕΣΔΑ (αναφέρεται στην απαγόρευση των βασανιστηρίων και στην απαγόρευση της απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης). Η απόφαση αυτή μάλιστα θέτει σε άλλο πλαίσιο το ζήτημα, καθώς η απαγόρευση των βασανιστηρίων είναι απόλυτη, δεν επιδέχεται εξαιρέσεων ή στάθμισης. Συνεπώς μπορούμε να θεωρήσουμε, πλέον, ότι η αρχική νομολογία όχι μόνον τηρείται αδιαλείπτως από όλα τα Ειρηνοδικεία που ζητήθηκε να εφαρμοστεί, αλλά εμπλουτίστηκε και έχει εφαρμοστεί και σε 1ο και 2ο βαθμό. Έχει γίνει στέρεη. Συμπληρωματικά υπήρξε και απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε απόφαση κατά της Γαλλίας, που στηρίχθηκε και αυτή στο 8 της ΕΣΔΑ, για να αποφασίσει ότι οι χειρουργικές επεμβάσεις / στείρωση και γενικότερα ιατρικές παρεμβάσεις παραβιάζουν την ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του προσώπου.

Έτσι βρισκόμαστε, πλέον, μετά απ’ όλα αυτά, και μετά από σχέδιο νόμου που επεξεργάστηκε ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή από τον Μάρτιο έως τον Νοέμβριο του 2016, στην κατάθεση του σχεδίου νόμου σε διαβούλευση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτού του σχεδίου νόμου, εν συντομία:

α) Για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου δεν απαιτείται να βεβαιώνεται ότι το πρόσωπο έχει υποβληθεί σε οποιαδήποτε προηγούμενη ιατρική επέμβαση. Δεν απαιτείται επίσης η οποιαδήποτε προηγούμενη εξέταση ή ιατρική αγωγή που σχετίζεται με τη σωματική ή ψυχική του υγεία (άρθρο 3, παράγραφος 4). Ωστόσο, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στο ίδιο άρθρο, παράγραφος 1, αναφέρεται: «ώστε αυτό να αντιστοιχεί στη βούληση, στην προσωπική αίσθηση του σώματος και στην εξωτερική του εικόνα.» Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ταυτότητα φύλου που είναι η εσωτερική αίσθηση και βίωμα του φύλου, δεν είναι καθόλου απαραίτητο να έρχεται σε αντιστοιχία με την εξωτερική εικόνα. Πρέπει αυτά τα δύο να αποσυνδέονται. Άλλωστε αυτό σημαίνει αυτοπροσδιορισμός.

β) Στο ίδιο άρθρο του σχεδίου νόμου, υπάρχουν δύο προϋποθέσεις. Παράγραφος 2: Για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου απαιτείται πλήρης δικαιοπρακτική ικανότητα. Και, παράγραφος 3: Προϋπόθεση για τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου είναι το πρόσωπο που αιτείται τη διόρθωση να μην είναι έγγαμο. Μία πρώτη παρατήρηση είναι ότι στην υφιστάμενη νομοθεσία αυτές οι δύο προϋποθέσεις δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει κανείς σαφής περιορισμός ούτε στην δικαιοπρακτική ικανότητα (που αποκλείει πλήρως τα ανήλικα πρόσωπα), ούτε στα έγγαμα πρόσωπα.

Αλλά ας τα πάρουμε ένα-ένα. Δικαιοπρακτική ικανότητα: εδώ αποκλείονται σαφώς τα ανήλικα πρόσωπα. Κατ’ αρχήν όταν το σχέδιο νόμου στα άρθρα 8-13 αναφέρεται στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, αυτό αποτελεί σχήμα οξύμωρο: τα τρανς παιδιά (καλύτερα: ανήλικα πρόσωπα), δεν είναι παιδιά; Τα δικαιώματά τους δεν πρέπει να προστατεύονται; Δεύτερον, όπως γνωρίζουμε, και όπως έκανε καθαρό η ίδια η Πρόεδρος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, κυρία Μανωλεδάκη, αυτός ο περιορισμός δεν υπήρχε στο σχέδιο που παρέδωσε. Και, πράγματι, είναι απορίας άξιον γιατί εξαιρούνται πλήρως τα ανήλικα πρόσωπα, αφού όπως ορίζεται στον αστικό κώδικα, τα ανήλικα πρόσωπα εκπροσωπούνται νόμιμα από τους γονείς ή τον/την έχοντα επιμέλεια, γενικά για τα δικαιώματά τους. Ρητορικό ερώτημα: έχει μεταβάλει το Υπ. Δικαιοσύνης την άποψη ότι οι ανήλικοι εκπροσωπούνται από τους νόμιμους συμπαραστάτες τους και πρέπει να περιμένουμε αυτό να διατυπωθεί γενικά στον αστικό κώδικα; Γιατί αν δεν την έχει μεταβάλει, αυτό σημαίνει ότι εδώ έχουμε διάκριση κατά των τρανς ανηλίκων στην βάση της ταυτότητας φύλου τους, καθώς μόνο σε αυτήν την κατηγορία ανηλίκων θα έχουμε απαγόρευση της νόμιμης συμπαράστασης. Και τρίτον, η απαγόρευση αυτή, βρίσκεται σε απόσταση από την Απόφαση της Κοινοβουλευτικής Ολομέλειας του Συμβουλίου της Ευρώπης 2048/2015, που αναφέρει ότι οι διαδικασίες πρέπει να είναι ανεξάρτητες της ηλικίας και σύμφωνα με το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.

Δεύτερη προϋπόθεση: απαγόρευση αλλαγής των εγγράφων στα έγγαμα πρόσωπα. Και αυτή δεν περιέχονταν στο σχέδιο νόμου που παρέδωσε η νομοπαρασκευαστική επιτροπή, δεν υπήρχε στην έως τώρα υφιστάμενη νομοθεσία, ενώ επίσης, στην απόφαση 2048/2015 του ΣτΕ επίσης αναφέρεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να αποφεύγουν την διάλυση του έγγαμου βίου. Πέραν αυτού, δεν μπορούμε σε μία δημοκρατική κοινωνία να βάζουμε μία κατηγορία ανθρώπων, τους έγγαμους, να επιλέγουν μεταξύ δύο θεμελιωδών δικαιωμάτων τους, όπως δεν μπορούμε να τους βάζουμε να επιλέγουν αν προτιμούν να έχουν δεξί ή αριστερό χέρι. Μπορεί να γίνεται κατανοητό το γεγονός, ότι η υφιστάμενη νομοθεσία δεν επιτρέπει πολιτικό γάμο ομοφύλων (αν και γι’ αυτό δεν έχουμε ακόμη τελική απόφαση: εκκρεμεί η απόφαση στον Άρειο Πάγο και συνεπώς πρέπει να σεβαστούμε την ανεξάρτητη δικαιοσύνη), όμως όταν μπαίνει μία σαφής απαγόρευση που ξαναλέω έως τώρα δεν υπήρχε, αυτό δημιουργεί αμφιβολίες και ερωτηματικά εάν πράγματι όπως διατείνεται η Κυβέρνηση επιθυμεί την νομοθέτηση του πολιτικού γάμου ομοφύλων. Δείχνει μάλλον την διάθεση να παραμείνουν τα πράγματα ως έχουν.

γ) Διαδικασία: Η διαδικασία που επιλέγεται εδώ είναι της εκούσιας δικαιοδοσίας, δηλαδή η ήδη ισχύουσα, με τη μικρή διαφοροποίηση ότι δεν θα είναι δημόσια, αλλά κλειστή. Εδώ, επιτρέψτε μου χάνεται μία ευκαιρία: να απλοποιηθεί η διαδικασία, να είναι εξωδικαστική, και ως εκ τούτου, πιο σύντομη και απλή. Επιπλέον, με αυτόν τον τρόπο χάνουμε στον δρόμο τον αυτοπροσδιορισμό: αφού θα έχουμε δικαστική διαδικασία, ο δικαστής αποφασίζει, και επομένως έχουμε ετεροπροσδιορισμό (και εδώ δημιουργεί εύλογα ερωτήματα η διάταξη του προηγούμενου άρθρου που αναφέρει περί εξωτερικής εμφάνισης). Επιπλέον, είναι λάθος να αναφέρεται ότι για οποιαδήποτε μεταβολή στοιχείων ταυτότητας, αυτή περνάει μέσα από δικαστική απόφαση, άρα το ίδιο πρέπει να γίνεται και εδώ. Ας πούμε η μεταβολή του επιθέτου λαμβάνεται με απόφαση του Δημάρχου (εξωδικαστικά, αλλά γιατί να μην γίνεται εξωδικαστικά και αυτό;). Εμείς προτείνουμε σαφέστατα εξωδικαστική διαδικασία, με απευθείας αίτημα στο Ληξιαρχείο ή έστω μέσω συμβολαιογραφικής πράξης, διαδικασία που είναι και απλή, και γρήγορη, και διάφανη, και με βάση μόνον τον αυτοπροσδιορισμό, όπως αναφέρεται στην 2048/2015 του Συμβουλίου της Ευρώπης. Και τέλος, το Υπουργείο πρέπει να δει, πέραν την αλλαγής της ληξιαρχικής καταχώρισης, την μετέπειτα διαδικασία, γιατί η μετά την αλλαγή της καταχώρισης του φύλου στο Ληξιαρχείο, ακολουθεί ένας γολγοθάς για τους τρανς ανθρώπους, να αλλάξουν τίτλοι σπουδών, διαβατήρια, εφορία, εφκα, τίτλοι ιδιοκτησίας, συμβόλαια, κλπ. Η αλλαγή αυτή πρέπει να γίνεται με αυτοματισμό των διαδικασιών, και με όσο το δυνατόν πιο απλό και γρήγορο τρόπο. Και γι’ αυτό προτείνουμε στο αίτημα αλλαγής του φύλου και του μικρού ονόματος στο Ληξιαρχείο, να καταγράφονται από το πρόσωπο και όλα τα λοιπά έγγραφα / τίτλοι / συμβόλαια κλπ που πρέπει να αλλαχθούν και αυτό να γίνεται με αυτοματισμό των διαδικασιών, ώστε να μην ταλαιπωρείται το πρόσωπο, ούτε να παραβιάζεται η ιδιωτική του ζωή.

δ) Στο σχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση εάν το πρόσωπο έχει τέκνα, τότε δεν μεταβάλλεται ως προς το φύλο και το μικρό όνομα η καταχώριση του/της γονέα. Αυτό είναι σχήμα οξύμωρο καθώς με αυτόν τον τρόπο θα παραβιάζεται η μυστικότητα (που προβλέπεται σε άλλο άρθρο), ενώ έχουμε παραβίαση του 8 της ΕΣΔΑ (ιδιωτική και οικογενειακή ζωή). Δεν μπορούμε να λέμε ότι το πιστοποιητικό γέννησης είναι απλά μία φωτογραφία του αρχικού γεγονότος, καθώς αυτή έχει μεταβληθεί, ούτε να λέμε μία τρανς γυναίκα πατέρα, και έναν τρανς άντρα μητέρα. Αυτά τα είχαμε πει και με την ευκαιρία του συμφώνου που σε σχετικό άρθρο του είχαμε επισημάνει την ανάγκη ύπαρξης μη έμφυλης γλώσσας, ώστε να μην περιορίζονται δικαιώματα.

ε) Ενώ στο άρθρο 7 του σχεδίου, σωστά προστίθενται τα χαρακτηριστικά φύλου στον ονομαζόμενο αντιρατσιστικό νόμο, το ίδιο θα μπορούσε να γίνει με την ταυτότητα φύλου και τα χαρακτηριστικά φύλου σε μία σειρά νόμων που δεν υπάρχουν, ώστε οι τρανς και ίντερσεξ άνθρωποι να προστατεύονται από τις διακρίσεις. Παράδειγμα: νομοθεσίες απαγόρευσης των διακρίσεων για λόγους φύλου (αναφέρομαι στον 3896/2010 για την εργασία, στον 3769/2009 για την παροχή υπηρεσιών και αγαθών, στον 4097/2012 για την αυτοτελή εργασία), αλλά και σε μία σειρά νομοθεσιών (να μην αναφερθώ εκτενώς έχουμε κάνει τις προτάσεις στη διαβούλευση). Ακόμη, το σχέδιο νόμου αποτυγχάνει να παρέχει μία σειρά προβλέψεων για τη προστασία δικαιωμάτων και ελευθεριών για τους τρανς και ίντερσεξ ανθρώπους, όπως στο σχολικό περιβάλλον (ανεξαρτήτως εάν το ανήλικο πρόσωπο αλλάζει ή όχι τα έγγραφά του), στην πλήρη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας χωρίς διακρίσεις (συμπεριλαμβανομένης της ασφαλιστικής κάλυψης του επαναπροσδιορισμού φύλου), στη δυνατότητα αναγνώρισης και αλλαγής εγγράφων σε τρανς και ίντερσεξ πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά και στην αναγνώρισή τους ως ευάλωτες ομάδες. Τέλος, όπως προτείνει και η απόφαση 2048/2015 του Συμβουλίου της Ευρώπης, την δυνατότητα τρίτης καταχώρισης φύλου για τα πρόσωπα που το επιθυμούν, καθώς και στην απαγόρευση των χειρουργικών επεμβάσεων σε ανήλικα ίντερσεξ πρόσωπα χωρίς τη συναίνεσή τους, καθώς και γενικότερα τις ονομαζόμενες «επανορθωτικές θεραπείες».

Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι καλωσορίζουμε την κατάθεση του σχεδίου νόμου σε διαβούλευση, χαιρόμαστε ιδιαίτερα που ανοίγει μία συζήτηση για την απόλαυση δικαιωμάτων και ελευθεριών για τους τρανς και ίντερσεξ ανθρώπους, όμως παράλληλα καλούμε το αρμόδιο Υπουργείο, να δει αναλυτικά και με τη δέουσα προσοχή τα θέματα των περιορισμών, της διαδικασίας καθώς και μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης σε θέματα ταυτότητας και χαρακτηριστικών φύλου, ώστε η Πολιτεία να εκπληρώσει τις θεμελιώδεις αρχές που θέτει το Σύνταγμά μας για απόλαυση δικαιωμάτων, ίσων ευκαιριών, και ελευθεριών για όλες και όλους τους πολίτες.

Είναι μία μεγάλη ευκαιρία, ας μην την προσπεράσουμε.

Σάς ευχαριστώ.

Μαρίνα Γαλανού | 30-5-2017

© T-zine.gr

Το t-zine.gr χρησιμοποιεί cookies. Προχωρώντας στο περιεχόμενο, συναινείτε με την αποδοχή τους. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ