Οι τρανς άνθρωποι ρισκάρουν τις ζωές τους στην Ιστανμπούλ.

Νews

Ρεπορτάζ: Lorraine Mallinder | Φωτογραφίες: Nathalie Bertrams

Ένας τρανς οίκος ανοχής στην γειτονιά Tarlabasi της Ιστανμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Ένας τρανς οίκος ανοχής στην γειτονιά Tarlabasi της Ιστανμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Μόλις τον περασμένο χρόνο, η Beste φοιτούσε στο γυμνάσιο της, και ονειρευόταν να πάει στο Πανεπιστήμιο ώστε να γίνει κτηνίατρος. Όμως μετά από μία σειρά επιθέσεων που δέχτηκε από την ίδια της την οικογένεια, που έφτασαν μέχρι τον ξυλοδαρμό της, την καταστροφή των ρούχων της, ενώ την κλείδωσαν στο δωμάτιό της, εγκατέλειψε το σπίτι της.

Τώρα η 18χρονη Beste ατενίζει ένα αβέβαιο μέλλον στο παράθυρο ενός τρανς οίκου ανοχής στην Ιστανμπούλ στην γειτονιά Tarlabasi. Επιφυλακτική και απόμακρη, δεν φροντίζει τα μακριά μαλλιά και τις ψεύτικες βλεφαρίδες, όσο οι άλλες που εργάζονται μαζί της. Προτιμά να έχει ένα τυπικό κάπως πανκ λουκ όπως πολλά κορίτσια της ηλικίας της.

Εργάζεται σ’ αυτόν τον οίκο ανοχής μόλις λίγες εβδομάδες. Πριν απ’ αυτό, προσπάθησε να δουλέψει στον δρόμο, εγκατέλειψε όμως αφότου η αστυνομία την συνέλαβε και πέρασε το βράδυ στο κελί για μία νύχτα. Κερδίζει εκεί λιγότερα από 50 τούρκικες λιρέτες (περίπου 14 δολάρια) από κάθε πελάτη, όμως αισθάνεται πιο ασφαλής, παρόλο που η αστυνομία συχνά παραμονεύει στην πόρτα και κινδυνεύει να της αρπάξουν τα χρήματα που βγάζει.

Χωρίς να έχει τη δυνατότητα να μιλήσει απ’ το παράθυρο, μας λέει την ιστορία της μέσω του Whats App, εφαρμογή γραπτών μηνυμάτων. Μας λέει την εμπειρία μιας νεαρής εργάτριας του σεξ που η ζωή της έχει γίνει «καταστροφή». Πρόσφατα, μας λέει, προσπάθησε να δώσει τέλος στη ζωή της. Δεν θέλει να πουλά το σώμα της πλέον, αισθάνεται όμως «υποχρεωμένη».

Τώρα πλέον δεν έχει πουθενά να πάει.

Είναι μία τυπική ιστορία. «Στην Τουρκία, περίπου το 95% των τρανς γυναικών καταλήγουν να κάνουν σεξουαλική εργασία», μας λέει η Celik Ozdemir, 40χρονη, εκπρόσωπος της Istanbul LGBTI Solidarity Association. «Κανένας δεν δίνει κάποια δουλειά, κανείς δεν τους επιτρέπει να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, καμία οικογένεια δεν τις αποδέχεται. Ελάχιστες επιβιώνουν μετά τα εξήντα χρόνια τους», μας λέει.

Οι στατιστικές είναι αδυσώπητες όταν τις διαβάζεις. Η Τουρκία έχει τον μεγαλύτερο αριθμό δολοφονιών τρανς ανθρώπων στην Ευρώπη – 43 από το 2008 έως τον Απρίλιο του 2016, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή τρανς οργάνωση Transgender Europe. Οι περισσότερες δολοφονίες δεν καταγράφονται, όμως, τον Αύγουστο, η άγρια δολοφονία της Hande Kader, μιας 23χρονης τρανς εργάτριας του σεξ και ακτιβίτριας, συγκλόνισε τη χώρα. Την τελευταία φορά που την είδε κάποιος ήταν όταν μπήκε στο αμάξι κάποιου πελάτη. Το σώμα της βρέθηκε καμένο σε ένα δάσος.

«Ο θάνατος από φυσιολογικά αίτια είναι η ευχή όλων των τρανς ανθρώπων», μας λέει η Deniz Tunc, 33 ετών, φίλη της Kader. Σε μία χώρα που οι γκέι άνθρωποι είναι βαριά στιγματισμένοι, συχνά γίνονται επιθέσεις σε αγέλες καθώς και βιασμοί τρανς εργατριών του σεξ, μας λέει. Και όλα αυτά είναι μία διαδρομή μίσους.

«Δεν μπορώ να κλάψω όταν μία φίλη μου δολοφονείται διότι έχω συνηθίσει να ζω με αυτό. Αισθάνεσαι όλα τα συναισθήματά σου να βρίσκονται κάτω από έλεγχο», μας λέει η Tunc.

Huzun Coskun, 30χρονη τρανς γυναίκα, που εργάζεται ως μπαργούμαν στο μπαρ No Name | Nathalie Bertrams/PRI

Huzun Coskun, 30χρονη τρανς γυναίκα, που εργάζεται ως μπαργούμαν στο μπαρ No Name | Nathalie Bertrams/PRI

Στην λεωφόρο Tarlabasi, οι τρανς εργάτριες του σεξ βρίσκονται εκεί στην εργασία τους. Δεν υπάρχει έλλειψη προσφοράς. Η Arzu, 28 ετών δέχεται 5 με 6 πελάτες την νύχτα, κερδίζοντας 100 τουρκικές λίρες (28 δολάρια) την ώρα, για «πλήρεις υπηρεσίες».

«Μισώ αυτήν την δουλειά», μας λέει. «Πριν έναν μήνα με βίασαν πέντε άντρες. Μου έκλεψαν την τσάντα και τα χρήματά μου».

Όταν πήγε στην αστυνομία, της είπαν ότι ήταν δικό της το φταίξιμο. Ούτε αυτό την εξέπληξε. Οι αστυνομικοί είναι και αυτοί βασανιστές της, σε καθημερινή βάση τις απειλούν με βία ή φυλακίσεις εκτός και πάρουν χρήματα. Τέτοιες περιπτώσεις συστηματικής αστυνομικής παρενόχλησης καταγγέλλεται κατά κόρον σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Διεθνής Αμνηστία.

«Η αστυνομία είναι πρόβλημα. Οι δολοφονικές συμμορίες είναι πρόβλημα. Αναγκάζομαι, για να επιβιώσω να τους δίνω χρήματα», μας λέει η Arzu. Πληρώνει επίσης 120 λίρες (34 δολάρια) τη βραδιά για διαμονή, καθώς, όπως μας λέει, κανείς ιδιοκτήτης δεν νοικιάζει την ιδιοκτησία του σε τρανς γυναίκες.

Είναι μία μάχη επιβίωσης. «Αυτό είναι το πρόβλημα των τρανς ανθρώπων», μας λέει. «Αυτό που συνέβη στην Hande Kader θα μπορούσε να συμβεί και σε μένα ή σε οποιαδήποτε φίλη μου».

Μία από τις αγαπημένες τραγουδίστριες στην Τουρκία, η Bulent Ersoy, που της απαγορεύτηκε να τραγουδάει για αρκετά χρόνια μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα στην χώρα το 1980 | Reuters

Μία από τις αγαπημένες τραγουδίστριες στην Τουρκία, η Bulent Ersoy, που της απαγορεύτηκε να τραγουδάει για αρκετά χρόνια μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα στην χώρα το 1980 | Reuters

Η ευδιάκριτη φύση του εμπορίου του σεξ για τις τρανς γυναίκες στην Ιστανμπουλ είναι αξιοσημείωτη σε μία κατεξοχήν μουσουλμανική χώρα, ένα από τα πολλά παράδοξα μιας κοινωνίας που βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ δύσης και ανατολής. Παρ’ όλα αυτά, η ομοφυλοφιλία είναι αποποινικοποιημένη από τα χρόνια που εξέπνευσε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, πολύ πριν αυτό γίνει σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, ενώ παράλληλα δεν υπάρχουν καθόλου νόμοι για την προστασία των LGBTI ανθρώπων από τα εγκλήματα μίσους.

Στην σύγχρονη Τουρκία υπερισχύουν τα δύο μέτρα και δύο σταθμά. Σταρ όπως η Bulent Ersoy χαίρουν της προσοχής του κοινού, όσο οι τρανς άνθρωποι στην κοινωνία αντιμετωπίζουν καθημερινά απειλές για την επιβίωσή τους. Κάτω από την ηγεσία του Recep Tayyip Erdogan που οδηγεί την χώρα μακριά από τις κοσμικές παραδόσεις της σε έναν συντηρητικό μεσαίωνα, η ομοφοβία βρίσκεται σε έξαψη.

Όλες οι ελπίδες για πρόοδο εξατμίστηκαν από το 2013 μετά τις ταραχές στο Πάρκο Gezi, όπου οι LGBTI ακτιβίστριες και ακτιβιστές βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή κατά του αυξανόμενα αυταρχικού καθεστώτος του κόμματος για την Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη, η αλλιώς AKP.

Την ίδια χρονιά το Φεστιβάλ Υπερηφάνειας – το μεγαλύτερο σε μία δεσπόζουσα μουσουλμανική χώρα, φιλοξένησε δεκάδες χιλιάδων υποστηρικτών – απαγορεύτηκε στην Ιστανμπούλ από τις αρχές έπειτα από απειλές που εκτοξεύτηκαν από θρησκευτικές ομάδες.

LGBTI ακτιβιστές κρατούν την σημαία του ουράνιου τόξου κατά τη διάρκεια του τρανς φεστιβάλ υπερηφάνειας που απαγορεύτηκε από τις αρχές της Ιστανμπουλ στις 19 Ιουνίου | Osman Orsal/Reuters

LGBTI ακτιβιστές κρατούν την σημαία του ουράνιου τόξου κατά τη διάρκεια του τρανς φεστιβάλ υπερηφάνειας που απαγορεύτηκε από τις αρχές της Ιστανμπουλ στις 19 Ιουνίου | Osman Orsal/Reuters

Οι αρχές επέβαλλαν απαγόρευση επικαλούμενες λόγους ασφάλειας. Και εν όσω είναι αληθές ότι στην χώρα έχουν συμβεί σειρά επιθέσεων για τις οποίες κατηγορείται ο ISIS και οι ένοπλες ομάδες Κούρδων τα τελευταία δύο χρόνια, η κριτική που ασκείται είναι ότι το τάιμινγκ, που συνέπεσε με το ραμαζάνι, ήταν απλά η πρόφαση.

Άλλωστε και τον χρόνο που μας πέρασε απαγορεύτηκε το Φεστιβάλ Υπηρηφάνειας, με την αστυνομία να επιστρατεύει κανόνια νερού και αύρες καθώς και τη ρίψη πλαστικών σφαιρών κατά των συμμετεχόντων.

Emirhan Deniz Celebi, 26χρονος τρανς άντρας, επικεφαλής ομάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ισταμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Emirhan Deniz Celebi, 26χρονος τρανς άντρας, επικεφαλής ομάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ισταμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

«Δεν επιτίθενται σε τρομοκράτες, όπως επιτίθενται εναντίον μας», λέει ο Emirhan Deniz Celebi, 26χρονος τρανς άντρας, επικεφαλής της ομάδας ανθρωπίνων δικαιωμάτων SPoD. Από την μία μεριά, η δολοφονία της Hande Kader ήταν ένα σημείο καμπής για την κοινωνία ώστε να έρθουν στην επιφάνεια τα τρανς θέματα, όπως μας λέει, από την άλλη όμως τα εγκλήματα μίσους γίνονται ολοένα και πιο συχνά σε αυτό το φορτισμένο πολιτικό κλίμα. Τον χρόνο που μας πέρασε, το Anatolia Muslim Youth Association, μία από τις πιο εξτρήμ θρησκευτικές οργανώσεις στην χώρα, κρέμασε πόστερ σε δρόμους πόλεων, καλώντας σε δολοφονίες LGBTI ανθρώπων.

Όμως η Emeray, 43χρονη πρώην εργάτρια του σεξ, που πλέον εργάζεται ως δημοσιογράφος και συγγραφέας θεατρικών έργων (αξίζει να σημειωθεί ότι είναι γνωστή στα μίντια μόνο με το μικρό της όνομα) πιστεύει ότι τα πράγματα όλο και χειροτερεύουν. Έχει ακόμη ολοζώντανες τις μνήμες από τα πογκρόμ της αστυνομίας κατά των τρανς ανθρώπων στην οδό Ulker, πλησίον του Tarlabasi, από τις αρχές της δεκαετίας του 90.

«Μας περικύκλωναν, με ανάγκαζαν να ξεγυμνωθούμε, μας έκοβαν το μαλλιά και μας χτυπούσαν προτού μας εξαναγκάσουν να εγκαταλείψουμε την πόλη», μας λέει. Είναι χαρακτηριστικό το προσωνύμιο που είχε κατακτήσει ο επικεφαλής της αστυνομίας, Suleyman Ulusoy, «Σουλεϊμάν ο Μάνικας», επειδή χρησιμοποιούσε μάνικες για να κτυπά τα θύματα, συμπληρώνει.

Esmeray, 43 ετών, πρώην εργάτρια του σεξ που εργάζεται πλέον ως δημοσιογράφος και συγγραφέας θεατρικών έργων στην Ισταμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Esmeray, 43 ετών, πρώην εργάτρια του σεξ που εργάζεται πλέον ως δημοσιογράφος και συγγραφέας θεατρικών έργων στην Ισταμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Ο κίνδυνος που υπάρχει πλέον είναι ότι ο Erdogan, νιώθει νομιμοποιημένος στην συγκεκριμένη συγκυρία αφότου κέρδισε με ευρεία πλειοψηφία της τελευταίες εκλογές, μας λέει η Esmeray says.

Στο μπαρ No Name στην λεωφόρο Tarlabasi Boulevard, οι τρανς εργάτριες του σεξ συνομιλούν με πιθανούς πελάτες κάτω από χαμηλό φωτισμό και τους ρυθμούς της τέκνο. Η ατμόσφαιρα μοιάζει περισσότερο χαλαρή. Αντίθετα απ’ όσα συμβαίνουν στους δρόμους ή στους οίκους ανοχής, οι υπάλληλοι του μπαρ και οι εργάτριες τους σεξ συζητούν χωρίς πολλές έννοιες.

Η Arya Tan, 30χρονη μάνατζερ, κοιτάζει γύρω της μία «οικογένεια» 11 ή 12 τρανς εργατριών του σεξ, κρατά ένα κλίμα ασφάλειας που οι γυναίκες οδηγούνται σε τοπικά ξενοδοχεία μαζί με πελάτες τους. Με τα μαλλιά της μαζεμένα και τα γυαλιά της, μοιάζει με καθηγήτρια, παρατηρώντας τις συναλλαγές τους με ενδεχόμενους πελάτες που αναζητούν τις υπηρεσίες τους.

«Τις προστατεύω. Και με εμπιστεύονται. Ξέρουν ότι έχω ανοικτά τα μάτια μου σε οτιδήποτε συμβαίνει στο μπαρ», μας λέει.

Arya Tan, η 30χρονη μάνατζερ του μπαρ No Name στην Ιστανμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Arya Tan, η 30χρονη μάνατζερ του μπαρ No Name στην Ιστανμπούλ | Nathalie Bertrams/PRI

Τρεις πελάτες σε μία μικρή ομάδα, χορεύουν γυμνόστηθοι κάτω από τις μπάλες disco μπροστά στον καθρέπτη, δείχνοντας να μην ενδιαφέρονται για την παρουσία των τρανς γυναικών γύρω τους. Δεν δείχνουν να ενδιαφέρονται για πολλά-πολλά. «Πολλοί είναι παντρεμένοι με παιδιά. Όταν τους ρωτάς, λένε ότι δεν είναι γκέι. Βρίσκονται σε άρνηση», μας λέει η Tan.

Το περασμένο καλοκαίρι, μέρος των στρατιωτικών στην Τουρκία, αποπειράθηκαν ένα αποτυχημένο πραξικόπημα. Σε αντίποινα η Κυβέρνηση, συνέλαβε ύποπτους και αύξησε τον αυταρχισμό της και το μέλλον μοιάζει πιο σκοτεινό, πλέον, για τους τρανς ανθρώπους.

Η Beste, όμως, δείχνει αποφασισμένη να παλέψει για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματά της.

«Θέλω μία νέα ζωή, ένα νέο σχολείο και ένα σπίτι», μας λέει.

«Δεν θα τα παρατήσω ποτέ, θέλω να ζήσω τη ζωή που νιώθω. Θα είμαι αυτή που είμαι ως το τέλος».

Τα ονόματα της Beste και της Arzu, τα έχουμε αλλάξει ώστε να προστατέψουμε τις ταυτότητές τους. Η Beste ακόμη φοβάται επιθέσεις από την οικογένειά της. Η Arzu φοβάται αντεκδίκηση από τις δολοφονικές συμμορίες που ελέγχουν τους δρόμους που εργάζεται.

Μετάφραση για το T-zine.gr
Αφροδίτη Παπαγεωργίου.

© T-zine.gr με πληροφορίες από Public Radio International (PRI)

Το t-zine.gr χρησιμοποιεί cookies. Προχωρώντας στο περιεχόμενο, συναινείτε με την αποδοχή τους. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ