Klaus Mann

18 Νοεμβρίου: Klaus Mann


Σαν σήμερα 18 Νοεμβρίου – LGBTQI People in History


Klaus Mann

Κλάους Μαν

(18 Νοεμβρίου 1906 – 21 Μαΐου 1949)

Klaus Mann

Η οπτική του Klaus Mann στα θέματα της ομοφυλοφιλίας χαρακτηρίστηκε από αισθήματα μοναξιάς και αποξένωσης, ενώ η γραφή του από μία μελαγχολική απόγνωση.

Γεννήθηκε στις 18 Νοεμβρίου του 1906 στο Μόναχο. Ήταν ο μεγαλύτερος – από τα έξι συνολικά παιδιά – γιος του Thomas Mann και της Katia Pringsheim. Έλαβε εκπαίδευση σε εναλλακτικό σχολείο και έγραφε από νεαρή ηλικία.

Κατά τη δεκαετία του 1920 έγινε ένας από τους πλέον γνωστούς αντιπρόσωπος της γενιάς του ως συγγραφέας και ανθολόγος. Κατά τη δεκαετία του 30 υπήρξε από τις ηγετικές μορφές κατά του ανερχόμενου φασισμού.

Η σχέση του με τον πατέρα του, υπήρξε δύσκολη, γεγονός που κάποιοι το αποδίδουν στο μεγαλύτερο ταλέντο του πατέρα του απ’ τη μια μεριά, αλλά και στην ικανότητα του γιου να αποδεχτεί και να ζήσει την ομοφυλοφιλία του απ’ την άλλη. Στην αυτοβιογραφία του The Turning Point (1942), ο Mann γράφει «Το να είσαι αουτσάϊντερ είναι μια ανυπόφορη ταπείνωση».

Τα πιστεύω του διαμόρφωσαν την απεικόνιση των αντρικών και γυναικείων ομοφυλόφιλων χαρακτήρων. Στα μυθοπλαστικά έργα του οι σχέσεις του ιδίου φύλου τελειώνουν πάντα χωρίς ελπίδα επιτυχίας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι ήρωες καταλαβαίνουν ότι το ανέφικτο και καταλήγουν σε ετεροφυλόφιλες σχέσεις πχ. Anja and Esther, 1925, ενώ σε άλλες η ματαίωση καταλήγει σε θάνατο (Alexander, 1930), ή συνεχίζουν να ζουν στην απομόνωση, όπως στο Before Life, 1925. Η πιο ελπιδοφόρα νουβέλα του είναι το The Pious Dance, 1926, στην οποία υπάρχει μια πλατωνική οπτική της ομοφυλοφιλίας.

Στο The Volcano, 1939, μία εκκολαπτόμενη σχέση καταστρέφεται από την εξάρτηση του ενός εκ των δύο από τα ναρκωτικά. Η πιο ανοικτά ομοφυλοφιλική του νουβέλα είναι το Windy Night, Rainy Morrow, το οποίο επανεκδόθηκε με αναθεωρημένο τίτλο Peter and Paul, 1947 και παρέμεινε ημιτελής λόγω του θανάτου του.

Η μυθοπλαστική του ματιά αποκαλύπτει και την πραγματική του ζωή. Ο Klaus Mann αυτοκτονεί το 1949.

Πηγές: Wikipedia & Glbtq.com

Αναδημοσιεύουμε επίσης άρθρο του Αναστάση Βιστωνίτη για τον Κλάους Μαν και την αδερφή του Έρικα.

Στη φωτογραφία βλέπουμε μια τυπικά μεσοαστική οικογένεια στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1920 να ποζάρει μπροστά στο κατώφλι του σπιτιού της στο Μόναχο. Ολοι δείχνουν ευτυχισμένοι. Ο πατέρας είναι ο διάσημος συγγραφέας Τόμας Μαν, τα παιδιά του ζουν σε ένα σπίτι που θεωρείται το σημαντικότερο φιλολογικό σαλόνι της πόλης, οικονομικά προβλήματα δεν υπάρχουν, το μέλλον ανήκει στα πρόσωπα που κοιτούν στον φακό. Αλλά το δράμα το οποίο ζει η οικογένεια δεν αποτυπώνεται στη φωτογραφία, ούτε και η βαριά τευτονική σκιά του πάτερ φαμίλια που δεν τρέφει καμία εκτίμηση για τον γιο του Κλάους, που λειτουργεί ψυχαναγκαστικά πάνω στην κόρη του Ερικα, που εδώ και καιρό η ερωτική του ζωή με τη γυναίκα του έχει τελειώσει.

Λεσβιακές τάσεις

Η Ερικα παντρεύεται το 1926 τον ηθοποιό Γκούσταφ Γκρίντγκενς καταπιέζοντας τις λεσβιακές της τάσεις – αναπόφευκτα το ζευγάρι οδηγείται στο διαζύγιο τρία χρόνια αργότερα – και ο Κλάους προσπαθεί να συνδεθεί με το γυναικείο φύλο μολονότι είναι ομοφυλόφιλος. Γιατί; Είναι τέκνα του Τόμας Μαν και ο αυταρχικός και εγωτικός πατέρας τους έχει καταφερθεί δημοσία εναντίον της ομοφυλοφιλίας. Δεν έχει σημασία που εξέδωσε το πρώτο ανοιχτά ομοφυλοφιλικό έργο του, τη νουβέλα Θάνατος στη Βενετία, από το 1912 ακόμη, αφού τότε όλοι πίστευαν ότι ο έντονος ερωτισμός του βιβλίου ήταν μια μεταφορά, μια αισθητοποίηση του δράματος του συγγραφέα που διαλέγει τον θάνατο συγκλονισμένος από το αισθητικά ωραίο. Επρεπε να περάσουν είκοσι χρόνια από τον θάνατο του Τόμας Μαν, να κυκλοφορήσουν τα Ημερολόγιά του (όσα τουλάχιστον δεν κατέστρεψε ο ίδιος) με τη φροντίδα της κόρης του Ερικας, για να γίνει γνωστό ότι ο συγγραφέας του Μαγικού βουνού ήταν κι εκείνος καταπιεσμένος ομοφυλόφιλος που στρεφόταν εναντίον των παιδιών του ακριβώς γιατί η δημόσια εικόνα του – ενός Γκαίτε του 20ού αιώνα – τον εμπόδιζε να εκφραστεί ανοιχτά.

Τα πιο προικισμένα

Η Ερικα και ο Κλάους υπήρξαν τα πιο προικισμένα τέκνα του Τόμας Μαν – και τα πιο συνδεδεμένα μεταξύ τους. Συγγραφείς και οι δύο – η Ερικα ήταν και εξαίρετη ηθοποιός -, με έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα, με εμπειρίες ζωής, με πάθος για τον κόσμο και την έκφραση. Αναμφίβολα παιδιά της εποχής τους αλλά και ενός πατέρα ο οποίος ανήκε στον προηγούμενο αιώνα, όπως άλλωστε το ομολογούσε ο ίδιος. Ο κόσμος τους βρισκόταν απέναντι σ’ εκείνον που ο Τόμας Μαν είχε οικοδομήσει σαν τεράστιο και απόρθητο βαυαρικό κάστρο. Η ψυχρότητα του πατέρα ενίσχυε τους δεσμούς ανάμεσα στα δύο αδέλφια. Ετσι το 1927 αποφάσισαν να κάνουν ένα μεγάλο ταξίδι, έναν μικρό γύρο του κόσμου, που διήρκεσε εννέα μήνες, και να γράψουν από κοινού τις εντυπώσεις τους. Δεν ξέρουμε ποιες ήταν οι αντιδράσεις του πατέρα για αυτό το ταξίδι, αφού τα ημερολόγιά του, από το 1922 ως το 1932, τα έκαψε. Αλλά ακόμη και οι σποραδικές αναφορές που υπάρχουν στα υπόλοιπα για τα παιδιά του μοιάζουν σαν να περιγράφουν τον ίδιο – όταν φυσικά δεν πρόκειται για αρνητικά σχόλια. Να τι γράφει, λ.χ., για τον Κλάους στις 29 Μαρτίου 1933: «Είμαι εκνευρισμένος με τον Κλάους που έστειλε ένα αγενές γράμμα στον δρα Φρίντριχ χωρίς την έγκρισή μου». Ας θυμίσουμε ότι ο Κλάους ήταν τότε 28 ετών.

Ο κόσμος γύρω γύρω
Έρικα Μαν, Κλάους Μαν
Ολκός, 2007

Ομοφυλοφιλία και φασισμός
Κλάους Μαν
Άγρα, 1998
Λούντβιχ
Klaus Mann
Άγρα, 1996

Σκοτεινή Ρωσία

Το βιβλίο του Κλάους και της Ερικας με τίτλο Ο κόσμος γύρω γύρω κυκλοφόρησε το 1929. Είναι ενθουσιώδες, φαντασμαγορικό κάποτε, αυθόρμητο και νεανικό. Τα δύο αδέλφια μιλούν εδώ ανοιχτά για τα πάντα και δεν διστάζουν να σχολιάσουν πρόσωπα, πράγματα, ακόμη και αδιαμφισβήτητες διασημότητες, ενίοτε με εμφανή κακεντρέχεια (όπως για παράδειγμα τον Μπέρτολτ Μπρεχτ). Μας δίνουν εκτεταμένες περιγραφές του Χόλιγουντ του Μεσοπολέμου, όταν η κινηματογραφική βιομηχανία βρισκόταν στις μεγάλες της δόξες. Ακόμη, την εικόνα μιας βαριάς και σκοτεινής Ρωσίας (την οποία διέσχισαν από το ανατολικό άκρο της Σιβηρίας ως τη Μόσχα) μέσα από τους καπνούς των εργοστασίων και τις ωδίνες της νέας εποχής. Και ταυτοχρόνως μικρά αλλά χαρακτηριστικά πορτρέτα των διασημοτήτων που συνάντησαν χάρη στις γνωριμίες και στη φήμη του πατέρα τους. Βρίσκει επιπλέον κανείς στην αφήγηση ψήγματα που τον προδιαθέτουν για τα βιβλία που θα έγραφαν τα δύο αδέλφια στην ωριμότητά τους, όπως το παρακάτω, το οποίο μοιάζει με απόσπασμα από το διασημότερο μυθιστόρημα του Κλάους, Μεφίστο (1936): «Παρηγοριά είναι ένα γραμμόφωνο κι είμαστε εξίσου ευγνώμονες για την «πληθώρα της αρμονίας» μέσα στην υγρή μας έρημο όπως ο Χανς Κάστορπ (σ.σ.: ο κεντρικός ήρωας στο Μαγικό βουνό του Τόμας Μαν) στη δική του την ορεινή. Ετσι παίζουμε τα πάντα, όλη την παρακαταθήκη των δίσκων, από τον Χέντελ στον Βάγκνερ ως και τον Στραβίνσκι. Παρηγοριά είναι τα καλά αναγνώσματα και η δουλειά. Και οι βαθυστόχαστες σκέψεις και οι συλλογισμοί, που έρχονται από τη θάλασσα, καθώς η θέα της είναι μεγαλειώδης και θυμίζει θάνατο». Δεν είναι καθόλου τυχαίο που το πρότυπο για τον κεντρικό ήρωα του Μεφίστο ήταν ο πρώην σύζυγος της Ερικας.

Αυτεξόριστοι

Τίποτε στον Κόσμο γύρω γύρω, το βιβλίο αυτό των ενθουσιασμών που προοιωνιζόταν ένα λαμπρό μέλλον και για τα δύο αδέλφια, δεν προσφέρει στον αναγνώστη την παραμικρή νύξη για τα όσα θα ακολουθούσαν τα επόμενα χρόνια. Η άνοδος του Χίτλερ στην εξουσία ανάγκασε όλη την οικογένεια Μαν να μεταναστεύσει στις ΗΠΑ, αφού πρώτα περιπλανήθηκε σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Η Ερικα έκανε το 1935 λευκό γάμο με τον Οντεν, ο οποίος ήταν επίσης ομοφυλόφιλος, προκειμένου να αποκτήσει τη βρετανική υπηκοότητα φεύγοντας από τη ναζιστική Γερμανία. Επισήμως ήταν παντρεμένη με τον ποιητή ως τον θάνατό της το 1969. Ο Κλάους μετανάστευσε το 1936 στις ΗΠΑ, δραστηριοποιήθηκε έντονα στους πνευματικούς κύκλους των ευρωπαίων αυτεξορίστων και αρθρογραφούσε σε γνωστά περιοδικά της εποχής. Το 1943 απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα και κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε για τον αμερικανικό στρατό. Το 1946 επέστρεψε στη Γερμανία. Ακολούθησε μακρά περίοδος τραυματικών εμπειριών, κατάθλιψης και τελικά απελπισίας για τη Γερμανία που είχε σωριαστεί σε ερείπια. Τρία χρόνια αργότερα ο Κλάους Μαν αυτοκτόνησε στις Κάννες καταπίνοντας μια χούφτα υπνωτικά χάπια.

Μεταθανάτια καταξίωση

Η αντίδραση του πατέρα όταν πληροφορήθηκε την αυτοκτονία του γιου του ήταν ανάλογη της στάσης που κρατούσε πάντοτε απέναντί του. Για τον συγγραφέα του Δρ Φάουστους, ακόμη και αυτή την οδυνηρή στιγμή, ο Κλάους οδηγήθηκε στον θάνατο επειδή ήταν μια ζωή αυτοκαταστροφικός και απρόσεκτος, και ο ίδιος ένιωθε τύψεις γιατί δεν είχε καταφέρει να του διαμορφώσει τον χαρακτήρα που θα τον απέτρεπε από μια τέτοια πράξη, δηλαδή να τον φέρει στα μέτρα του.

Το έργο του Κλάους Μαν έπρεπε να περάσουν 20 και πλέον χρόνια από τον πρώιμο θάνατό του για να πάρει τη θέση που του άξιζε. Ο συγγραφέας σήμερα θεωρείται από τους σημαντικότερους στη γερμανική – αλλά και στην παγκόσμια – λογοτεχνία του 20ού αιώνα.

Η Ερικα, ιδιαίτερα μετά τον θάνατο του Κλάους, «κρύφτηκε» στη σκιά του πατέρα της και από τότε αφιέρωσε τη ζωή της στη φροντίδα και στην προβολή του έργου του. Πέθανε στη Ζυρίχη το 1969.

Παθητική συμφωνία
Κλάους Μαν
Ζαχαρόπουλος Σ. Ι., 1993

Ο ευλαβικός χορός
Κλάους Μαν
Ολκός, 1992

Το σημείο καμπής
Κλάους Μαν
Εξάντας, 1990
© T-zine.gr 2018 | Για τις τελευταίες LGBTI ειδήσεις να επισκέπτεστε το T-zine.gr καθημερινά. Μπορείτε επίσης να γίνετε μέλος στη σελίδα μας στο Facebook και στο Twitter

——————

* Πρώτη δημοσίευση 18 Νοεμβρίου 2008 στο transs.gr, αναδημοσίευση από τον Πολύχρωμο Πλανήτη.

**Επικαιροποίηση: 18 Νοεμβρίου 2018

Πηγή : ΠΟΛΥΧΡΩΜΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ – COLOURFUL PLANET με πληροφορίες από Glbtq.Com

© T-zine.gr