«Δεν μπορεί ένα θύμα βίας από αστυνομικό να μην έχει πρόσβαση στα στοιχεία του»

«Δεν μπορεί ένα θύμα βίας από αστυνομικό να μην έχει πρόσβαση στα στοιχεία του»

Συντάκτης: Δημήτρης Αγγελίδης

Κωστής Παπαϊωάννου: Στα θετικά θα ανέφερα τομές εμβληματικής σημασίας, όπως η επέκταση του συμφώνου συμβίωσης στα ομόφυλα ζευγάρια και η επικείμενη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, ένα ζήτημα με πολλές σύνθετες παραμέτρους, για το οποίο κοντεύει να ολοκληρώσει τις εργασίες της η νομοπαρασκευαστική επιτροπή.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου σκιαγραφεί τον νέο μεγάλο στόχο, τη δημιουργία ενός δικαστικού συστήματος φιλικού προς τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα εγκλημάτων | ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ
Ο Κωστής Παπαϊωάννου σκιαγραφεί τον νέο μεγάλο στόχο, τη δημιουργία ενός δικαστικού συστήματος φιλικού προς τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα εγκλημάτων | ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ

Ο γενικός γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του υπουργείου Δικαιοσύνης Κωστής Παπαϊωάννου προβληματίζεται για τη στάση της κοινωνίας απέναντι στις ρατσιστικές αντιδράσεις εναντίον των προσφύγων-μαθητών και την προσπάθεια επαναδραστηριοποίησης ταγμάτων εφόδου, μιλά για την επικείμενη θεσμοθέτηση ανεξάρτητου μηχανισμού διερεύνησης αστυνομικής αυθαιρεσίας και σκιαγραφεί τον νέο μεγάλο στόχο, τη δημιουργία ενός δικαστικού συστήματος φιλικού προς τα παιδιά που έχουν πέσει θύματα εγκλημάτων.

Στις περιοχές όπου η κατάσταση είναι τεταμένη, όσοι πολιτικοί παράγοντες ή διαμορφωτές της κοινής γνώμης χρησιμοποιούν ρητορική του μίσους πετάνε αναμμένο σπίρτο στα ξερόχορτα. Χρησιμοποιούν τους πρόσφυγες και τις καταπονημένες τοπικές κοινότητες ως καύσιμη ύλη για μικροπολιτικές σκοπιμότητες

• Με αφορμή το προσφυγικό, σε κάποιες περιοχές αναβιώνουν ακραίος ρατσιστικός λόγος και πρακτικές, ενώ φαίνεται ότι επιχειρούν να επαναδραστηριοποιηθούν ομάδες με χαρακτηριστικά ταγμάτων εφόδου. Δεν οφείλει να αντιδράσει πιο αποφασιστικά η πολιτεία;

Η Ελλάδα εξεταζόταν πρόσφατα στην Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων. Εκεί εισπράξαμε τα απόνερα μιας παρατεταμένης συγκάλυψης. Ως το 2013 ζούσαμε σε μια χαρωπή θεσμική αμεριμνησία.

Η χώρα μας αρνιόταν επισήμως στα διεθνή όργανα ότι δρούσε νεοναζιστική οργάνωση στην Ελλάδα, θεωρούσε τις ρατσιστικές επιθέσεις μεμονωμένα ανεξήγητα περιστατικά.

Υπήρξε χρονιά που η χώρα μας κατέγραψε μόνο ένα έγκλημα με ρατσιστικό κίνητρο. Χάθηκε χρόνος, χύθηκε αίμα. Σήμερα κανείς δεν μπορεί να δηλώνει ανυποψίαστος.

Ωστόσο, αντικειμενικές συνθήκες, ολιγωρίες, αντιστάσεις και αγκυλώσεις του συστήματος δεν έχουν επιτρέψει την πλήρη αντιμετώπιση του φαινομένου.

Η δίκη της Χ.Α. είναι εξαιρετικά σημαντική για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά δεδομένα και θα άξιζε νομίζω μεγαλύτερη προβολή και προσοχή. Η εφημερίδα σας είναι φωτεινή εξαίρεση.

Αν όμως κάποιοι εφησυχάζουν, θεωρώντας ότι η δίκη της Χ.Α. σηματοδοτεί το τέλος του δεξιού βίαιου εξτρεμισμού, κάνουν λάθος. Το αυγό του φιδιού ξανασκάει, το ρατσιστικό φαινόμενο μπαίνει σε νέα τροχιά.

Η Χ.Α. είναι παρούσα, νέα μορφώματα με βίαιες συμπεριφορές δημιουργούνται στις παρυφές της.

Η ώσμωση ακραίων στοιχείων με τοπικές κοινωνίες με αφορμή το προσφυγικό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την κοινωνική ειρήνη και τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.

Εκείνοι που βιαιοπραγούν ή απειλούν στο όνομα τάχα της ασφάλειας είναι εχθροί της ασφάλειας. Εκείνοι που οραματίζονται ένοπλες πολιτοφυλακές στα νησιά δεν είναι προστάτες της δημόσιας τάξης. Θέτουν σε διακινδύνευση εθνικά συμφέροντα.

Οι διωκτικές και εισαγγελικές αρχές οφείλουν να ασκήσουν το έργο τους με μεγαλύτερη ένταση και αποφασιστικότητα.

Εχουν μεγάλη κοινωνική αλλά ενδεχομένως και ποινική ευθύνη δήμαρχοι που με τον δημόσιο λόγο τους πυροδοτούν κοινωνικές εντάσεις, θρησκευτικοί λειτουργοί που απαξιώνουν ομάδες με κριτήριο την καταγωγή, τη θρησκεία και τη σεξουαλική ταυτότητα ή διεγείρουν τους πολίτες σε εχθροπάθεια κατά της πολιτειακής εξουσίας.

Ως γενικός γραμματέας ανέλαβα πρωτοβουλίες για δηλώσεις αιρετών και γενικότερα δημόσιων προσώπων. Στις περιοχές όπου η κατάσταση είναι τεταμένη, πετάνε αναμμένο σπίρτο στα ξερόχορτα.

Χρησιμοποιούν τους πρόσφυγες και τις καταπονημένες τοπικές κοινότητες ως καύσιμη ύλη για μικροπολιτικές σκοπιμότητες.

Οταν πολιτικά πρόσωπα χαριεντίζονται με τους υπόδικους νεοναζί ή φλερτάρουν με το ακροατήριό τους και όταν η πρώτη σε κυκλοφορία εφημερίδα συστηματικά καλλιεργεί την ξενοφοβία και τη μισαλλοδοξία, δεν μπορούμε να επαναπαυόμαστε.

Τα σημαντικότατα βήματα που έχουν γίνει νομοθετικά και σε επίπεδο διοικητικής πρακτικής πρέπει να συνοδεύονται από δουλειά στην κοινωνία.

• Τα πρόσφατα περιστατικά αστυνομικής βίας επιβεβαιώνουν ότι εξακολουθεί να κυριαρχεί κουλτούρα ατιμωρησίας στην ΕΛ.ΑΣ. Οι διεθνείς οργανισμοί μάς εγκαλούν επειδή δεν έχουμε ανεξάρτητο μηχανισμό διερεύνησης της αστυνομικής αυθαιρεσίας και βίας, παρότι τον είχατε εξαγγείλει. Θα γίνει;

Το σχετικό νομοσχέδιο έχει κατατεθεί στη Βουλή. Δεν αποτελεί μόνο πάγια σύσταση εθνικών και διεθνών οργάνων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Αποτελεί κυρίως βήμα προς τη λογοδοσία για περιστατικά αυθαιρεσίας από μέλη των σωμάτων ασφαλείας και υπαλλήλους φυλακών. Ας είμαστε ειλικρινείς.

Ο κόσμος κουνάει με νόημα το κεφάλι όταν ακούει ότι διατάχτηκε ΕΔΕ για μια πράξη αυθαιρεσίας από κρατικά όργανα. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Δεν μπορεί ένα θύμα βίαιης συμπεριφοράς από αστυνομικό να μην έχει πρόσβαση στα στοιχεία του καταγγελλόμενου. Αυτά προσβάλλουν το κράτος δικαίου.

Χαίρομαι ιδιαίτερα για την άψογη συνεργασία με τη φυσική και πολιτική ηγεσία των σωμάτων ασφαλείας κατά την προεργασία του νομοσχεδίου. Στο κάτω κάτω, η διαφάνεια δεν είναι μόνο δημοκρατική επιταγή.

Είναι και προς το συμφέρον του κύρους των σωμάτων ασφαλείας και της υγιούς πλειονότητας των στελεχών τους.

• Για ποια σημεία του κυβερνητικού έργου που άπτεται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είστε ικανοποιημένος; Σε ποια χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή;

Στα θετικά θα ανέφερα τομές εμβληματικής σημασίας, όπως η επέκταση του συμφώνου συμβίωσης στα ομόφυλα ζευγάρια και η επικείμενη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, ένα ζήτημα με πολλές σύνθετες παραμέτρους, για το οποίο κοντεύει να ολοκληρώσει τις εργασίες της η νομοπαρασκευαστική επιτροπή.

Σημαντικά είναι επίσης η ψήφιση του νόμου για την ιθαγένεια, η κατοχύρωση της καθολικής πρόσβασης στην περίθαλψη, οι πρωτοβουλίες του υπουργείου Δικαιοσύνης στα ζητήματα της σωφρονιστικής πολιτικής με την αποσυμφόρηση των φυλακών, τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης με τη δημιουργία κατάλληλων δομών καθώς και την προστασία ευάλωτων ομάδων κρατουμένων.

Στον αντίποδα, έχουμε την ύφεση και τη λιτότητα, τις δυσμενείς συνέπειες ιδίως στα παιδιά και σε άλλες ευάλωτες ομάδες, την επιδείνωση του αποκλεισμού των γυναικών ή των Ρομά, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες, ιδίως οι πιο ευάλωτοι, όπως και οι νόμιμοι μετανάστες, με τις άδειες διαμονής ή την πρόσβαση στην ιθαγένεια.

Εχουμε και την πολυετή καθυστέρηση στην ανέγερση τεμένους ή την αποτέφρωση, ζητήματα κυρίως βούλησης.

Ορισμένα ζητήματα εξακολουθούν, ως «ευαίσθητα», να μένουν εκτός της άσκησης μιας σύγχρονης πολιτικής για την προστασία των δικαιωμάτων.

Η πρόσφατη εμπειρία σχετικά με τη θεσμοθέτηση των διακριτών ρόλων κράτους και Εκκλησίας ήταν πολλαπλά αποκαλυπτική. Γενικότερα, απαιτούνται γενναίες θεσμικές πρωτοβουλίες και η συζήτηση αυτή σχετίζεται και με τη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης.

Ωστόσο, δεν πρέπει ακόμα μια φορά να «συνταγματοποιήσουμε» όλη τη συζήτηση. Αυτό φθείρει την ίδια τη διαδικασία αναθεώρησης, γιατί καθιστά το Σύνταγμα ταυτόχρονα άλλοθι και πανάκεια, μπλοκάροντας τις αναγκαίες θεσμικές αλλαγές.

• Ποιος είναι ο επόμενος μεγάλος στόχος του υπουργείου Δικαιοσύνης και της Γενικής Γραμματείας;

Εργαζόμαστε για μια φιλική για τα παιδιά Δικαιοσύνη. Αποσκοπούμε στην προστασία των παιδιών που πέφτουν θύματα εγκληματικών ενεργειών, ενδοοικογενειακής βίας ή σεξουαλικής κακοποίησης.

Το παιδί-θύμα δεν μπορεί να πληγώνεται κι άλλο από μη εκπαιδευμένους σε τέτοια ζητήματα αστυνομικούς υπαλλήλους ή δικαστικούς λειτουργούς. Δεν μπορεί να καταθέτει κατά μέσο όρο 14 φορές ξαναβιώνοντας τη βάναυση συμπεριφορά που δέχτηκε.

Υπάρχουν σχετικά απλοί τρόποι να αποφευχθεί αυτό, όπως η βιντεοσκόπηση της κατάθεσής του.

Σε αυτή την κατεύθυνση, θα δημιουργηθεί το λεγόμενο «Σπίτι του Παιδιού», μια δομή για τα παιδιά, θύματα ή μάρτυρες, όπου θα εξετάζονται από εξειδικευμένο προσωπικό, με φιλικές προς τα παιδιά διαδικασίες.

Υπάρχει πλούσια διεθνής εμπειρία στο πεδίο αυτό και είμαστε από τις τελευταίες χώρες που δεν διαθέτουν αντίστοιχη δομή. Παρά τους περιορισμένους πόρους, θα βρούμε τον τρόπο να προχωρήσουμε.

 

Πηγή: efsyn.gr