Now Reading
Gregor Gog: Ο «βασιλιάς των πλανόβιων».

Gregor Gog: Ο «βασιλιάς των πλανόβιων».

Στουτγάρδη, Πεντηκοστή 1929: Η αστυνομία στήνει οδοφράγματα, τα μαγαζιά της πόλης έχουν ξεπουλήσει ό,τι λουκέτο διέθεταν. Ο Γκρέγκορ Γκογκ (Gregor Gog, 1891-1945), γνωστός σε κάθε γωνιά της Γερμανίας ως ο “Βασιλιάς των Πλανόβιων”, συγκεντρώνει όλους τους περιπλανώμενους, γυναίκες και άντρες, στο “1ο Διεθνές Συνέδριο Πλανόβιων” και κηρύσσει την “εφ’ όρου ζωής γενική απεργία”.

Δύο χρόνια νωρίτερα ο Γκογκ, ναυτικός, κηπουρός και συγγραφέας, είχε ιδρύσει την “Αδελφότητα των Πλανόβιων”, που συνδεόταν πολιτικά με τον αναρχοσυνδικαλισμό και την Ένωση Ελεύθερων Εργατών Γερμανίας, με στόχο την αλληλεγγύη μεταξύ των αστέγων, αλλά και την υπονόμευση ή ακόμα και την ανατροπή του καπιταλιστικού κράτους. Για την “Αδελφότητα των Πλανόβιων”, όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως καταγωγής, χρώματος ή σεξουαλικού προσανατολισμού, θεωρούνταν αδελφές και αδελφοί μεταξύ τους. Τα μέλη της τάσσονταν αλληλέγγυα προς τους ομοφυλόφιλους και τους τσιγγάνους και απέρριπταν τους πολέμους με την ίδια απαρέγκλιτη πίστη με την οποία απέρριπταν τα σύνορα μεταξύ κρατών αλλά και κάθε αυταρχική ιεραρχία.

* Γράφει ο Σπύρος Σταβέρης | Lifo Αλμανάκ.

[O Gregor Gog, o “βασιλιάς των πλανόβιων”, όπως τον αποκαλούσε περιφρονητικά ο αστικός τύπος της εποχής. Φωτ. Wien Museum Magazin]

 

«Εκεί όπου τελειώνει ο αστός, αρχίζει ο παράδεισος!»
Γκρέγκορ Γκογκ

 

«Ο Βασιλιάς των Πλανόβιων. Ο Γκρέγκορ Γκογκ και η αδελφότητά του», των Patrick Spät (κείμενο & σενάριο) και Bea Davies (εικόνες & layout).
Ένα γκράφικ νόβελ για τη φτώχια και την ελπίδα, για τη φιλία και τη διαμαρτυρία – και για ένα ξεχασμένο κεφάλαιο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, βασισμένο σε έρευνα στο Αρχείο της Ακαδημίας Τεχνών του Βερολίνου, όπου φυλάσσεται το έργο του Gregor Gog (1891-1945).

* Μετάφραση από τα γερμανικά: Μαριάννα Χάλαρη – Επιμέλεια: Μαρία Μαυροματάκη. Σελίδες: 186 Λιανική Τιμή: 15,90 €. Εκδόσεις ΚΨΜ

Αυτή η βιογραφία του “Βασιλιά των Πλανόβιων” σε μορφή κόμικς βασίζεται σε έρευνα κυρίως στο Αρχείο της Ακαδημίας Τεχνών του Βερολίνου, όπου φυλάσσεται το έργο που άφησε πίσω του ο Γκρέγκορ Γκογκ, ο οποίος γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1891 στην πρωσική πόλη Σβερίν επί του ποταμού Βάρτα (σημερινή Σκβίρζινα της Πολωνίας), γιος μιας υπηρέτριας και ενός ξυλουργού. Όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος το 1914, ο Γκογκ επιστρατεύτηκε και ύστερα από τη συμμετοχή του σε ανταρσία το 1917 και τη φυλάκισή του, εργάστηκε ως κηπουρός στο Πφόρτσχαϊμ, στο Μόναχο και στη Στουτγάρδη.

Το 1918 έλαβε μέρος στη Νοεμβριανή Επανάσταση των ναυτών και την ίδια περίοδο ίδρυσε μαζί με ομοϊδεάτες του αναρχικούς την “Κομμούνα του Πράσινου Δρόμου” στην περιοχή Μπαντ Ούραχ. Το 1927 ανέλαβε την αρχισυνταξία του πρώτου περιοδικού δρόμου στην Ευρώπη,

Ο Αλήτης (Der Kunde), που αποτέλεσε το κεντρικό όργανο των πλανόβιων. Το 1928 κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο του, με τίτλο Πρελούδιο μιας φιλοσοφίας των δρόμων (Vorspiel zu einer Philosophie der Landstraße) και μότο: “Καλύτερα μια ζωή καταδικασμένος σε θεοκατάρατη ζωή στον βούρκο, παρά έστω και για μία μόνο μέρα αστός!” Τον Ιούλιο του 1930 ο Γκογκ ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση και οι αναρχικές θέσεις του αντικαταστάθηκαν από κομμουνιστικές.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους ναζί, συγκέντρωσε χίλια μάρκα για την έκδοση της παράνομης Süddeutsche Arbeiterzeitung (Εφημερίδα Εργατών Νότιας Γερμανίας) και οργάνωσε την εύρεση κρυφών καταλυμάτων για τα μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος Βυρτεμβέργης.

Τον Απρίλιο του 1933 συνελήφθηκε μαζί με τη γυναίκα του από τους ναζί και έμεινε πάνω από επτά μήνες κλεισμένος σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου βασανίστηκε και αρρώστησε βαριά. Το Δεκέμβριο του 1933 κατόρθωσε να διαφύγει στην Ελβετία, αλλά απελάθηκε λόγω των πολιτικών φρονημάτων του.

Στις 5 Ιουνίου κατέφυγε πρώτα στο Παρίσι και στη συνέχεια έφτασε μέσω Ρότερνταμ στη Σοβιετική Ένωση, όπου έζησε ως συγγραφέας και επιπλέον εργαζόταν για το γερμανικό τμήμα του ραδιοσταθμού της Μόσχας.

Μετά από την επίθεση των ναζί στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1941 και την εκκένωση της Μόσχας τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου, κατέφυγε με την οικογένειά του στη Φεργκάνα, στο ανατολικό τμήμα του σημερινού Ουζμπεκιστάν.

Πέθανε εξόριστος στη Σοβιετική Ένωση στις 7 Οκτωβρίου 1945 σε ηλικία πενήντα τεσσάρων ετών, έπειτα από μακρά και βαριά ασθένεια. Κηδεύτηκε στο Νεκροταφείο των Κομμουνιστών στην Τασκένδη.

Η Mπέα Ντέιβις (Bea Davies, 1990) είναι ανεξάρτητη εικονογράφος και σχεδιάστρια κόμικς και συνεργάζεται με περιοδικά και φανζίν. Σπούδασε Οπτική Επικοινωνία στη Σχολή Παραστατικών Τεχνών της Νέας Υόρκης και στη Σχολή Καλών Τεχνών “Βάισενζεε” στο Βερολίνο, όπου ζει και εργάζεται.

Ο Πάτρικ Σπετ (Patrick Spät, 1982) ζει και εργάζεται στο Βερολίνο ως ανεξάρτητος συγγραφέας και επιμελητής. Το 2010 αναγορεύτηκε διδάκτορας Φιλοσοφίας. Στα συγγραφικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται κυρίως ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά θέματα.

Η μετάφραση αυτού του έργου υποστηρίχθηκε από το Goethe-Institut, το οποίο χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας, στο πλαίσιο του προγράμματος Litrix.de.

[Το εξώφυλλο του γκράφικ νόβελ “Ο Βασιλιάς των Πλανόβιων. Ο Γκρέγκορ Γκογκ και η αδελφότητά του”. Φωτ. Bea Davies/ Patrick Spät/ Avant Verlag]

[‘Εκθεση περιπλανώμενων καλλιτεχνών στη Στουτγάρδη (1929). © Fritz-Hüser-Institut]

[Στουτγάρδη, Πεντηκοστή 1929: στις 5 μ.μ. ο Γκογκ παίρνει το λόγο και ανοίγει το “Πρώτο Διεθνές Συνέδριο των Πλανόβιων” στο Freidenker-Jugendgarten, στο Killesberg της Στουτγάρδης. Σε αυτή την ομιλία, που έγινε διάσημη, ο Γκογκ κάλεσε σε μία “εφ’ όρου ζωής γενική απεργία”. Παρά τα αστυνομικά μπλόκα, περίπου 600 συμμετέχοντες προσήλθαν. Επί τρεις ημέρες άκουγαν ομιλίες, τραγουδούσαν τα τραγούδια της αλήτικης ζωής, έκαναν φίλους, απολάμβαναν τη σούπα και την μπύρα που τους παρείχαν. Φωτ. Hans-Böckler-Stiftung]

[Φωτ. Bea Davies/ Patrick Spät/ Avant Verlag]

[Στουτγάρδη, Πεντηκοστή 1929: στις 5 μ.μ. ο Γκογκ παίρνει το λόγο και ανοίγει το “Πρώτο Διεθνές Συνέδριο των Πλανόβιων” στο Freidenker-Jugendgarten, στο Killesberg της Στουτγάρδης. Σε αυτή την ομιλία, που έγινε διάσημη, ο Γκογκ κάλεσε σε μία “εφ’ όρου ζωής γενική απεργία”. Παρά τα αστυνομικά μπλόκα, περίπου 600 συμμετέχοντες προσήλθαν. Επί τρεις ημέρες άκουγαν ομιλίες, τραγουδούσαν τα τραγούδια της αλήτικης ζωής, έκαναν φίλους, απολάμβαναν τη σούπα και την μπύρα που τους παρείχαν. Φωτ. Hans-Böckler-Stiftung]

[Ο πρώτος χίπης: Ο Gusto Gräser (στη φωτογραφία δεξιά στο Συνέδριο των πλανόβιων το 1929) συνέλαβε πολύ νωρίς πολλές από τις ιδέες του κινήματος των χίπηδων. Περιόδευσε σε όλη τη Γερμανία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Ήταν στενός φίλος με τον Hermann Hesse, του οποίου τις ιστορίες “Siddhartha” (1922) και “Der Steppenwolf” (1927) επηρέασε έντονα. Φωτ. Twitter]

[Münchner Illustrierte Presse, Servus Kumpel (“Γεια σου φίλε”- Συνέδριο των πλανόβιων στη Στουτγάρδη), no. 23 06-1929. Φωτορεπορτάζ του Tim Gidal. Israel Museum, Jerusalem.]

[Ο ζωγράφος Hans Tombrock (1895 έως 1966) απευθύνεται στο συνέδριο των περιπλανώμενων στο Killesberg. Ήταν συνδιοργανωτής της συνάντησης και ιδρυτικό μέλος της Αδελφότητας των περιπλανώμενων. Φωτ. Wien Museum Magazin]

[Δίψα για περιπέτεια και αγώνας για επιβίωση: στο Συνέδριο του 1929 δεν συμμετείχαν μόνο πλανόβιοι των επαρχιακών δρόμων, αλλά περιλαμβάνονταν στο πολύμορφο κοινό και οι λεγόμενοι “εθελοντές ακαδημαϊκοί πότες”, που συμπεριλάμβαναν δικηγόρους και κληρικούς που ήθελαν να ξεφύγουν από την αστική τάξη και να ζήσουν νέες περιπέτειες. Φωτ. Spiegel]

[Δύο “ήρωες” (ή μάλλον αντι-ήρωες) στο κόμικς: o Χανς Τόμπροκ (Hans Tombrock, 1895-1966), σκιτσογράφος και ζωγράφος, και η Γιο Μιχάλι (Jo Mihaly, 1902-1989, ψευδώνυμο της Ελφρίντε Άλις Κουρ), χορεύτρια, ηθοποιός και ποιήτρια. © Fritz-Hüser-Institut_Dortmund και © Niklaus Starck- Archiv Anja Ott]

Δείτε Επίσης

[Η πρώτη εφημερίδα δρόμου της Ευρώπης: Τα περισσότερα κείμενα και σχέδια προέρχονταν από τους πλανόβιους του δρόμου, όπως σημείωνε ο Γκογκ στο ημερολόγιό του: “Η μισή κυκλοφορία της εφημερίδας μας πωλούνταν σε τακτικούς συνδρομητές. Αυτό μας επέτρεψε να στέλνουμε τις άλλες μισές δωρεάν στα φιλαράκια στο δρόμο. Εκείνοι με τη σειρά τους μας ευχαριστούσαν με επιστολές, σχέδια και αναφορές από τους δρόμους. Οι λαϊκές φυλλάδες, από σκανδαλοθηρικό ενδιαφέρον, μας παρείχαν διαφήμιση χωρίς να τη ζητάμε. Το κυριότερο ήταν ότι η κοινή γνώμη είχε αφυπνιστεί και είχε ασχοληθεί με το πρόβλημα των επαρχιακών δρόμων. Βεβαιωθήκαμε ότι δεν θα υπήρχε καμία ανάπαυλα”.]

[August Sander, Πλανόβιοι, 1930. Από τη σειρά VI/38 Traveling People – Gypsies and Itinerants from People of the Twentieth Century. © 2023 Die Photographische Sammlung / SK Stiftung Kultur – August Sander Archiv, Cologne / ARS, NY – MOMA]

[Οι “ναυαγοί της μοίρας”, σύμφωνα με την έκφραση τοπικής εφημερίδας, σε ένα άσυλο αστέγων στο Βερολίνο (1930). Φωτ. Bundesarchiv_Bild_102-10839]

[ August Sander, Πλανόβιοι, 1930. Από τη σειρά VI/38 Traveling People – Gypsies and Itinerants from People of the Twentieth Century. © 2023 Die Photographische Sammlung / SK Stiftung Kultur – August Sander Archiv, Cologne / ARS, NY – MOMA]

[Σελίδες από τη γερμανική και την ελληνική έκδοση.]

[Φωτ. Bea Davies/ Patrick Spät/ Avant Verlag]

[Gregor Gog. Ο “βασιλιάς των πλανόβιων”. Εκδ. ΚΨΜ ]

[Οι περιπλανώμενοι στη μεγάλη οθόνη: Το 1930, ο Gog (αριστερά στη φωτογραφία) έπαιξε έναν ρόλο στη βωβή ταινία “Der Vagabund”. Η ταινία διάρκειας 49 λεπτών, σε σκηνοθεσία του Αυστριακού Fritz Weiß, απεικόνιζε την καθημερινή ζωή στους δρόμους. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στις 16 Ιουνίου 1930 στο Marmorhaus του Βερολίνου και έκανε τον “βασιλιά των αλητών” ακόμη πιο διάσημο. Φωτ. The Limited Times]

[Otto Griebel, Das Vagabundenmahl (Το γεύμα των περιπλανώμενων). Ακουαρέλα (1931). Kunsthandel Alexander Stradmann]

[Αστεγοι κοιμούνται σε πάρκο του Βερολίνου (1931). Φωτ. Bundesarchiv, Bild 102-11649]

[Αστεγοι κοιμούνται σε μια γωνιά του δρόμου (Βερολίνο, 1900). Φωτ. Heinrich Zille]

[Η κόκκινη πόλη. Μόσχα, 1923. Σχέδιο του γερμανού ζωγράφου Heinrich Vogeler αφιερωμένο στον Gregor Gog. Φωτ. Heinrich-Vogeler-Gesellschaft]

Βιβλίο | Ιστορία | T-zine.gr | 10.01.2023

 

© T-zine.gr  με πληροφορίες από την Lifo.

– Ακολουθείστε την ιστοσελίδα στο facebook του t-zine.

Ποια είναι η αντίδρασή σας;
Μου αρέσει
0
Ουάου
0
Τέλειο
0
Δείτε τα σχόλια (0)

Αφήστε Ένα Σχόλιο

Η email διεύθυνση σας δεν θα δημοσιευθεί