Jeanne Mammen 1928

Η γκέι σκηνή μουσικής, θεάματος και διασκέδασης γνώρισε άνθιση στο Βερολίνο πριν σβήσει με το ξέσπασμα του ναζισμού.

Γερμανία: Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018 | 11:40

Μετάφραση: Ελένη Αναγνωστοπούλου | T-zine.gr

Ιστορία ΒιβλίοΆρθρο

Η γκέι σκηνή μουσικής, θεάματος και διασκέδασης γνώρισε άνθιση στο Βερολίνο πριν σβήσει με το ξέσπασμα του ναζισμού.

Jeanne Mammen 1928

Πέρυσι, σχεδόν 13 εκατομμύρια άνθρωποι επισκέφθηκαν το Βερολίνο, διπλάσιοι από τους ετήσιους επισκέπτες που καταγράφηκαν πριν από 10 χρόνια. Η πόλη βιώνει όλο και μεγαλύτερη απήχηση. Όχι πολλά χρόνια πριν, αρκετά διαμερίσματα στον Βερολίνο, ήταν κενά. Σήμερα, σε αντίθεση με εκείνη την περίοδο, η έλλειψη διαθέσιμης στέγασης αυξάνεται σε απειλητικό βαθμό. Αλλά ταυτόχρονα, το Βερολίνο αντικατοπτρίζει τα όνειρα, την επιθυμία και την υπόσχεση για μια διαφορετική, πιο ελεύθερη, μια καλύτερη ζωή.

Ο ενθουσιασμός αυτός για το Βερολίνο δεν είναι κάτι καινούριο. Πριν από ένα αιώνα περίπου, καθώς η Δημοκρατία της Βαϊμάρης πλησίαζε στο τέλος της, το Βερολίνο ήταν μια ζωντανή μητρόπολη, που όμοιά της δεν υπήρχε πουθενά αλλού.

«Η πόλη μου φαίνεται σαν ένα διαμάντι», είχε δηλώσει η αμερικανίδα χορεύτρια και τραγουδίστρια Josephine Baker. «Αυτά τα μεγάλα μαγαζιά-καφέ είναι σαν ατμόπλοια στον ωκεανό, και οι ορχήστρες είναι οι μηχανές τους που το κρατούν σε κίνηση, και ο ήχος τους κατακλύζει το χώρο. Η μουσική είναι παντού».

Οι επισκέπτες, από την Γερμανία αλλά και από άλλες χώρες, όπως οι Βρετανοί συγγραφείς W.H. Auden και Christopher Ishwood, ένιωθαν μια μαγική έλξη για το Βερολίνο, από το μέγεθος της πόλης, τον ρυθμό της και κυρίως την γκέι σκηνή της εποχής. Isherwood κάποια χρόνια αργότερα εξέφρασε την γοητεία της πόλης σε μια πρόταση: «Για τον Christopher, το Βερολίνο σήμαινε αγόρια». Όλα έμοιαζαν πιθανά και όλα ήταν δυνατά.

Ως πρωτεύουσα της Γερμανικής Αυτοκρατορίας (το Δεύτερο Ράιχ, διαλύθηκε το 1919), το Βερολίνο ήταν ήδη το σπίτι μιας πολυσύνθετης queer κουλτούρας. Κατά τη δεκαετία του 1920, το Βερολίνο μπορούσε να προσφέρει εκατοντάδες επιλογές μαγαζιών-καφέ, μπαρ, ταβέρνες στα οποία σύχναζαν κυρίως queer άτομα από όλο τον κόσμο.

Οι W.H. Auden και Christopher Isherwood λάτρεψαν τέτοια μέρη όπως το μπαρ Cozy Corner, κοντά στην περιοχή Hallesches Tor της περιφέρειας Kreuzberg. Αυτό το μικρό στέκι αποτέλεσε μέρος της γκέι σκηνής, όπου πάντα σύχναζαν, πίνοντας μπύρα και χαλαρώνοντας αρκετά αγόρια. Ορισμένα μέρη όπως το περίφημο Eldorado, στην οδό Motz Street της περιφέρειας Schoneberg, έγιναν σημεία κατατεθέν.

Ο συγγραφέας Emil Szittya θυμήθηκε μια επίσκεψη στο μπαρ Mikado όπου σύχναζαν παρενδυτικά άτομα. «Στο πιάνο καθόταν ο Herr Baron Sattlegrun, που προτιμούσε να ονομάζεται «βαρόνη». Ακόμα ένα θρυλικό μέρος είναι το Silhouette, μια μικρή μπυραρία, μονίμως γεμάτη καπνό τσιγάρου, το οποίο είχε τρομερή απήχηση και έμενε ανοιχτό μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Ενώ οι επισκέπτες έτρωγαν σούπα κοτόπουλου, ένας χλωμός άνδρας, φορώντας γυναικεία ρούχα και συνοδευόμενος από ένα τυφλό άτομο που έπαιζε πιάνο, τραγουδούσε μελαγχολικά τραγούδια. Η Marlene Dietrich και ο συνθέτης Friedrich Hollaender ήταν δύο από τους τακτικούς πελάτες του μαγαζιού.

Τις βραδινές ώρες, ορισμένα μέρη του Tiergarten (μεγάλο πάρκο στο κέντρο της πόλης), έγιναν γκέι στέκια. Επίσης υπήρχαν γκέι οίκοι ανοχής, καμουφλαρισμένοι ως λουτρά και υπηρεσίες μασάζ, όπου άνδρες μπορούσαν να συναντηθούν και να κάνουν σεξ.

Παρόλο που υπήρχε ανοχή και σχετική αποδοχή απέναντι στην γκέι σκηνή της πόλης, οι νόμοι δεν συμβάδιζαν με αυτή την αντίληψη. Η κοινή αντίληψη της εποχής ήταν ότι οι «αποκλίνουσες σεξουαλικές πράξεις» ήταν διεστραμμένες και εγκληματικές για τον νόμο. Σύμφωνα με το άρθρο 175 του Reichsstrafgesetzbuch, του ποινικού κώδικα της Γερμανίας, οι ομοφυλοφιλικές δραστηριότητες ήταν αξιόποινη πράξη. Οι παραβάσεις συνεπάγονταν μέχρι και με εξάμηνη φυλάκιση. Παρ’ όλα αυτά, οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές του Βερολίνου, έκαναν αρκετές φορές τα «στραβά μάτια». Ένας δικηγόρος της εποχής θυμάται ότι «ακολουθούσε δίωξη μόνο αν η εκτέλεση της σεξουαλικής πράξης έμοιαζε με ετεροφυλόφιλη συνουσιακή πράξη». «Φυσικά μόνο το άτομο που συμμετείχε στην συνουσία μπορούσε να καταθέσει σχετικά με αυτό. Αυτή η παράλογη πρακτική είχε ως αποτέλεσμα όχι την μείωση γκέι σεξουαλικών δραστηριοτήτων αλλά την αύξηση περιστατικών εκβιασμού από τα αγόρια που δούλευαν στο δρόμο».

Ταυτόχρονα, ενώ η ζωή και το γκέι lifestyle (τρόπος ζωής, διασκέδασης κλπ) με όλες του τις εκφάνσεις, αντιμετωπίστηκε με ανοχή από την τοπική κοινωνία, δεν ήταν πάντα νομικά αποδεκτό. Πιο συγκεκριμένα, στα πλαίσια αυτής του χαοτικού άρθρου 175, αυτό που άκμασε ήταν η εγκληματικότητα. Πολλοί διακεκριμένοι κύριοι της εποχής, μέσα στην νυχτερινή ζωή του Βερολίνου, έπεσαν θύμα εκβιασμού από άτομα που μετά το σεξ απαιτούσαν παραπάνω χρήματα. Αρκετά άτομα κατέληξαν να πληρώνουν τεράστια ποσά για αρκετά χρόνια, καταστρέφοντας την περιουσία τους.

Όταν οι ναζί κατέλαβαν την εξουσία τον Ιανουάριο του 1933, η δημοκρατία έλαβε τέλος στην Γερμανία. Για όλα τα queer άτομα, οι συνθήκες ζωής επιδεινώθηκαν ταχύτατα, ειδικά τον Μάρτιο που ακολούθησε, όταν το Reichstag θέσπισε το λεγόμενο «EnablingAct», το «Ermachtigungsgetzen». Με την εφαρμογή του νόμου αυτού, καταργήθηκε η διάκριση της εξουσίας και έγινε δυνατή η καθιέρωση ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος. Το 1935 οι Ναζί αύξησαν την περιοριστικότητα του άρθρου 175 του γερμανικού ποινικού κώδικα και το 1936 δημιούργησαν το Κεντρικό Γραφείο του Ράιχ για την καταπολέμηση της ομοφυλοφιλίας και της έκτρωσης. Οι διακρίσεις κατά των γκέι ατόμων και η καταστολή σεξουαλικών «αποκλίσεων» ήταν πλέον «εθνικοί στόχοι».

Ακόμα και οι ηγετικές μορφές της εποχής αισθάνονταν την επίδραση αυτού του νέου εθνικιστικού πουριτανισμού. Το καλοκαίρι του 1936, ο διάσημος ομοφυλόφιλος ηθοποιός Gustav Grundgens, φοβούμενος τη σύλληψη, έφυγε βιαστικά για την Ελβετία. Ο ηθοποιός ήταν αρεστός στο γερμανικό καθεστώς το οποίο προσπάθησε να τον φέρει πίσω. Μάλιστα έλαβε εγγυήσεις ασφαλείας και από τον ίδιο το Hermann Goring, και έτσι μετά από σύντομο χρονικό διάστημα επέστρεψε στο Βερολίνο. Ο συνάδελφος του Grundgens, Kurtvon Ruffin, δεν ήταν τόσο τυχερός. Το 1934-35, λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού του, εξέτισε ποινή εννέα μηνών στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Lichtenburg στη Σαξονία, όπου υπέφερε τρομακτικά βασανιστήρια.

Τα πράγματα επίσης δεν πήγαν καθόλου καλά και για τον γνωστό συνθέτη και τραγουδοποιό και κινηματογραφιστή Bruno Balz, ο οποίος ήταν στη φυλακή του Plotzensee για οκτώ μήνες . Μετά την απελευθέρωσή του, ο Balz έπρεπε να παντρευτεί με την Selma, μια ξανθιά φτωχή γυναίκα από την Πομερανία. Χιλιάδες άγνωστα γκέι άτομα μεταφέρθηκαν, κακομεταχειρίστηκαν ή δολοφονήθηκαν.

Ήταν μια ανησυχητική σύμπτωση: Ενώ η γκέι ζωή άλλαζε δραματικά, μπυραρίες και μπαρ αναγκαστικά έκλειναν και άτομα εξαφανίζονταν, οι Βερολινέζοι και οι επισκέπτες τους περνούσαν υπέροχα. Όσο κυνικό και να ακούγεται αυτό, η νυχτερινή ζωή στο ναζιστικό Βερολίνο συνεχίστηκε με διεθνή απήχηση. Το σημείο εκκίνησης για τις νυχτερινές εξορμήσεις συνήθως ήταν η οδός Augsburger, η οποία εκείνη την εποχή ήταν από τις δημοφιλείς ζώνες διασκέδασης. Στη διασταύρωση, στο τέλος της οδού Augsburger Street, στο σημείο δηλαδή που ξεκινούσε η οδός Luther Street, βρισκόταν το Scala, το διασημότερο θέατρο της πρωτεύουσας. Εκτός από τα δημοφιλή κορίτσια του Scala, μια ομάδα εικοσιτεσσάρων «ελαφρά ντυμένων» γυναικών χορευτριών, τη σκηνή μοιράστηκαν διάσημοι Αμερικανοί καλλιτέχνες. Κάποια από αυτά τα άτομα ήταν η χορεύτρια Mathea Merryfield από την Καλιφόρνια, ο καλλιτέχνης-μίμος Fred Sanborn, οποίος έπαιζε και σαξόφωνο, οι Four Trojans, ένα κουαρτέτο ακροβατών που εκτελούσαν απίστευτα κόλπα σε μεγάλο υψόμετρο, οι Jack και George Dormone, δύο καλλιτέχνες με μονόκλ.

Διαγώνια απέναντι από τo Scala βρισκόταν το φημισμένο εστιατόριο Horcher. Όποιο πρόσωπο ήθελε να δειπνήσει στο Horcher χρειαζόταν ένα γεμάτο πορτοφόλι και μεγάλη υπομονή, καθώς το μικρό μαγαζί παρείχε εξαιρετικές υπηρεσίες και ήταν κατά κανόνα πλήρη σε επίπεδο κρατήσεων. Ανάμεσα στους τακτικού πελάτες του, συγκαταλέγονταν διάσημοι ηθοποιοί, πολιτικοί και διπλωμάτες. Ο Hermann Goring βρισκόταν εκεί σε εβδομαδιαία βάση. Ο Otto Horcher, ο οικοδεσπότης του μαγαζιού, φρόντιζε προσωπικά τους καλεσμένους του και γνώριζε τις μαγειρικές προτιμήσεις των τακτικών πελατών του αλλά και πως να τις ικανοποιήσει. Στις σπεσιαλιτέ του Horcher συμπεριλαμβάνονταν τα πιάτα Medaillons Horcher και Faisande Presse, των οποίων η προετοιμασία περιλάμβανε την πολτοποίηση οστών φασιανού δημιουργώντας έτσι μια εξαιρετικά πλούσια σε γεύση σάλτσα. Όλα τα επιδόρπια, που ήταν ως επί το πλείστον κρέπες σε διαφορετικές εκδοχές, μαγειρεύονταν μπροστά στα μάτια των πελατών.

Το κομψό μπαρ Sherbini, δεν απείχε πολύ από το Kurfuerstendamm. Οι Βερολινέζοι θεωρούσαν αυτό το μέρος, το οποίο ανήκε στον Αιγύπτιο MostafaEl-Sherbini, το «Jazz Eldorado» της πρωτεύουσας. Ο Αφροαμερικανός τρομπετίστας Herb Flemming και η μπάντα του έπαιζαν εκεί μουσική από το 1935-37.

Ακόμα ένα άτομο που κατάγονταν από την Αίγυπτο, ήταν ο ιδιοκτήτης του μπαρ Circo Bar στην οδό Ranke Street. Ο Achmed Mustafa πρόσφερε στους καλεσμένους του αποκλειστικά τζαζ μουσική: «Μπορούσαμε να την βγάλουμε καθαρή με διάφορες παρανομίες, γιατί είχαμε διεθνές πελατολόγιο, και αυτό το πελατολόγιο εκτιμούσε πολύ το γεγονός ότι εκεί μπορούσαν να ακούσουν το ίδιο ρεπερτόριο που απολάμβαναν σε ξένες χώρες», θυμάται ένα άτομο σήμερα.

Above: Oliver Himes

Η οδός Kurfursten είχε διεθνή απήχηση. Το πολυτελές νυχτερινό κέντρο Quartier Latin ανήκε σε ένα άτομο από την Ρουμανία, το οποίο έδωσε έμφαση στην αποκλειστικότητα με την έννοια ότι η πρόσβαση επιτρέπονταν μόνο σε πελάτες που φορούσαν επίσημη ένδυση. Φυσικά οι Ναζί που επισκέπτονταν τακτικά το μέρος, δε γνώριζαν ότι ο ιδιοκτήτης ήταν πάνω από όλα Εβραίος.

Ο Ernst «Teddy» Stauffer και οι Original Teddies έδωσαν παραστάσεις στο περίφημο Delphi Palace στην οδό Kant Street. Ο Staufferέπαιζε εκεί, ένα σχεδόν χωρίς εξαίρεση αμερικανικό ρεπερτόριο , συμπεριλαμβάνοντας swing μουσική αλλά και διάσημα τραγούδια του Broadway. «Πρακτικά, η λίστα των τραγουδιών περιελάμβανε παγκόσμιες επιτυχίες Εβραίων συγγραφέων και συνθετών», γράφει στην αυτοβιογραφία του ο Stauffer.

Το βιβλίο μου «Berlin 1936» φέρνει στην επιφάνεια το πορτρέτο μιας αντιφατικής εποχής, κατά την οποία η δημοτικότητα του Adolf Hitler κορυφώθηκε ενώ ταυτόχρονα 1000 θεατές στο στάδιο Olympia του Βερολίνου απολάμβαναν και επευφημούσαν τον Αμερικανό μαύρο αθλητή Jesse Owens. Το βιβλίο εξετάζει την πολιτική, πολιτισμική και καθημερινή πτυχή της ιστορίας και επανεξετάζει τα υποτιθέμενα σημαντικά και ασήμαντα γεγονότα και περιστάσεις καθώς επίσης ανοίγει την συζήτηση σχετικά με τους ενόχους, τα θύματα, τους ήρωες, τους παθητικού ακόλουθους, τους καριερίστες, τους θαρραλέους αντιρρησίες και τους σιωπηλούς επαναστάτες της εποχής.
Απόσπασμα του βιβλίου «Berlin 1936: Sixteen Days in August», από τον Oliver Hilmes.
Μετάφραση στα αγγλικά από τον John Cullen.
Δημοσίευση στο ηλεκτρονικό περιοδικό Advocate.

 

© T-zine.gr με πληροφορίες από Advocate