Παρασκευή, 1 Σεπτεμβρίου 2017 | 22:20

Στρασβούργο.- 31.8.2017 | Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Μετάφραση για το T-zine.grΑφροδίτη Παπαγεωργίου

LGBTQI News Άρθρο

Nils Muižnieks: Ο μακρύς δρόμος για την αντιμετώπιση της ομοφοβίας και τρανσφοβίας.

Το καλοκαίρι είναι η χρονική περίοδος των Φεστιβάλ Υπερηφάνειας. Τα πολυάριθμα φεστιβάλ στην Ευρώπη αποτελούν μία περίτρανη απόδειξη για την μεγάλη πρόοδο αναφορικά με την αποδοχή και τα ίσα δικαιώματα των λεσβιών, γκέι, αμφί, τρανς και ίντερσεξ ανθρώπων. Σε μία μεγάλη πλειοψηφία των Ευρωπαϊκών κρατών, και αλλού στον κόσμο, πλήθος κόσμου διαδηλώνει για να γιορτάσει, αλλά και να διεκδικήσει αναγνώριση και μεγαλύτερο σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανθρώπων που δεν βρίσκονται στις νόρμες των κυρίαρχων προτύπων για τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου, και να δείξουν την αλληλεγγύη τους.

Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν μπροστά μας. Παράλληλα με την αυξανόμενη ορατότητα και την ισότητα για τους LGBTI ανθρώπους, υπάρχουν και οπισθοχωρήσεις τα τελευταία χρόνια. Σε όλη την Ευρώπη, ακόμη υπάρχουν οι διακρίσεις, οι εκφοβισμοί και οι διώξεις.

Ενόσω οι LGBTI άνθρωποι απολαμβάνουν περισσότερες προστασίες σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, περισσότερες από κάθε άλλη εποχή, ακόμη αγωνίζονται για την απόλαυση βασικών ελευθεριών και δικαιωμάτων σε περιβάλλοντα όπου η ομοφοβία και η τρανσφοβία είναι ευρέως διαδεδομένα. Η κατάσταση αυτή παροξύνεται όταν οι δυσανεκτικές συμπεριφορές που συναντώνται σε κάποιους πληθυσμούς φαίνεται να βρίσκουν την συγκατάθεση ή την ανοχή των αρχών. Οι οπτικές συμμόρφωσης με τα ανθρώπινα δικαιώματα οφείλουν να συμβαδίζουν με τη θέσπιση συγκεκριμένων απαγορεύσεων κατά των διακρίσεων στο έδαφος του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου και να αναλαμβάνονται αποτελεσματικές δράσεις για την ταυτοποίηση, έρευνα και τιμωρία των εγκλημάτων και της ρητορικής μίσους. Αντί αυτού, σε πολλές περιπτώσεις είχαμε νόμους που περιόρισαν τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης και της συνάθροισης για τους LGBTI ανθρώπους.

Τον Ιούνιο του 2017, με την απόφαση Bayev και άλλοι κατά Ρωσίας που αφορούσε τον Ρωσικό νόμο που απαγορεύει την ονομαζόμενη «προπαγάνδα της ομοφυλοφιλίας», το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), αποφάσισε ότι «με την υιοθεσία ανάλογων νόμων, οι αρχές επαναφέρουν το στίγμα και τις προκαταλήψεις, ενθαρρύνουν την ομοφοβία, που είναι μη συμβατή με κάθε έννοια ισότητας, πλουραλισμού και ανοχής, εγγενείς έννοιες σε δημοκρατικές κοινωνίες».

Ανησυχητικές καταγραφές διώξεων.

Τον χρόνο αυτόν έρχονται στη δημοσιότητα πολύ ανησυχητικά ρεπορτάζ για διώξεις γκέι αντρών στην Τσετσενία που ανήκει στην Ρωσική Ομοσπονδία, μία επαρχία όπου καταγράφονται η ατιμωρησία για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως βίαιες απαγωγές και βασανισμοί. Σύμφωνα με καταγραφές μη κυβερνητικών οργανώσεων και την Ρωσική εφημερίδα Novaya Gazeta, ένας αριθμός γκέι αντρών (ή ανδρών που θεωρήθηκαν γκέι) συνελήφθησαν, ή απάχθηκαν και φυλακίσθηκαν στην Δημοκρατία της Τσετσενίας μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου του 2017. Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, οι άνθρωποι αυτοί κρατούνται σε μη επίσημες φυλακές και έχουν υποστεί βασανιστήρια και απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. Αμέσως μόλις ήρθαν υπόψη μου οι αναφορές αυτές, ήρθα σε επαφή με τον Συνήγορο της Ρωσικής Ομοσπονδίας και απεύθυνα επιστολή προς τον Επικαφαλή της Επιτροπής Ερευνών της Ρωσικής Ομοσπονδίας στις 5 Απριλίου του 2017, ζητώντας πληροφορίες για τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει για τη διερεύνηση των καταγγελόμενων εγκλημάτων και των δηλώσεων που έχουν γίνει από δημόσια πρόσωπα στην Τσετσενία που απετέλεσαν δυνάμει εξώθηση προς το μίσος, όσο και για την προστασία των θυμάτων απ’ αυτές τις εγκληματικές πρακτικές.

Στη συνέχεια, ο Ρώσος Συνήγορος του Πολίτη, έθεσε το ζήτημα προς την Ρωσική Προεδρία. Είναι κρίσιμο σημείο οι αποφασιστικές και αποτελεσματικές δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για τη διασφάλιση ότι αυτές οι διώξεις θα τερματιστούν και όσοι είναι υπεύθυνοι θα προσαχθούν. Η αποτυχία αντιμετώπισης θα είναι μόνο παράταση των άθλιων πρακτικών ατιμωρησίας σε αυτήν την περιοχή.

Αυξανόμενη μισαλλοδοξία.

Ακόμη και σε χώρες που η αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των LGBTI ανθρώπων έχει αξιοσημείωτη πρόοδο τα τελευταία χρόνια, η ομοφοβία και η τρανσφοβία είναι ακόμη μπροστά μας. Η εμπειρία αποδεικνύει ότι το μίσος μπορεί εύκολα να αναζωπυρωθεί, κάποιες φορές από λαϊκιστές πολιτικούς που δεν έχουν ηθικούς φραγμούς που αναπτύσσουν μία τοξική συζήτηση που εμπλέκουν ως αποδιοπομπαίους τράγους ευάλωτες μειονότητες με σκοπό πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη.

Εθνικές μειονότητες και αλλοδαποί πολίτες είναι μόνο κάποιοι εκ των στόχων της εποχής μετά το Brexit σε έναν χείμαρρο βίαιων επιθέσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχουμε ακόμη καταγραφές μίας δραματικής αύξησης ομοφοβικών και τρανσφοβικών εγκλημάτων μίσους το καλοκαίρι του 2016. Στην αναφορά της για το 2017, η μη κυβερνητική οργάνωση “SOS Homophobie” καταγράφει συσχέτιση μεταξύ της προαγωγής των LGBTI δικαιωμάτων και την αύξηση των εγκλημάτων και της ρητορικής μίσους. Η οργάνωση κατέγραψε έναν χείμαρρο ομοφοβικών περιστατικών το 2013 μετά την δημόσια συζήτηση για τον γάμο ομοφύλων, και μία θηριώδη αύξηση των τρανσφοβικών περιστατικών το 2016, μετά την υιοθέτηση της νομοθεσία για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου.

Στην Ελλάδα, πρόσφατα, παρότρυνα, τις Ελληνικές αρχές να αναλάβουν αποτελεσματικές δράσεις για την αύξηση των ομοφοβικών και τρανσφοβικών εγκλημάτων μίσους, αναδεικνύοντας τις ανησυχίες μου για περιστατικά που εμπλέκονται και αστυνομικές αρχές.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι οι τρανς άνθρωποι πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα, με πάνω από 110 δολοφονημένους τρανς ανθρώπους στην Ευρώπη από το 2009, σύμφωνα με την Transgender Europe και το πρόγραμμα καταγραφής δολοφονιών μίσους κατά τρανς ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων 43 τρανς στην Τουρκία και 30 στην Ιταλία. Το 2016 σημάδεψε την δολοφονία της 23χρονης Hande Kader στην Τουρκία, της οποίας το σώμα βρέθηκε παραμορφωμένο και καμμένο, ως μία θλιβερή μαρτυρία της απερίγραπτης βίας που έχει έδαφος την τρανσφοβία που δείχνει το πιο βίαιο σκληρό πρόσωπό της. Οι βίαιες επιθέσεις μίσους συμπεριλαμβάνουν βαθιές μαχαιριές, πρωκτικούς βιασμούς, βασανισμούς στα γεννητικά όργανα, όσο και λιθοβολισμούς και κάψιμο.

Είναι απαραίτητες οι επείγουσες δράσεις για την αντιμετώπιση αυτής της ανησυχητικής κατάστασης και της υπέρβασης του μίσους που αντιμετωπίζουν οι LGBTI άνθρωποι στις κοινωνίες μας.

Σημείο εκκίνησης: Τα LGBTI δικαιώματα είναι ανθρώπινα δικαιώματα.

Πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να αντιδρούν επιθετικά απέναντι σε συνανθρώπους τους αντιλαμβανόμενοι την σεξουαλικότητα και την ταυτότητα φύλου ως σημείο αναμέτρησης με τις παραδοσιακές νόρμες. Ως Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, θα πρέπει να επαναδηλώσω ότι καμία πολιτιστική, παραδοσιακή ή θρησκευτική αξία, ούτε οποιαδήποτε οπτική της πλειοψηφίας, μπορεί να δικαιολογήσει εγκλήματα μίσους ή διακρίσεις κατά των LGBTI ανθρώπων.

Οι LGBTI άνθρωποι δεν μας ζητούν ειδικά ή επιπρόσθετα δικαιώματα – μας ζητούν απλά την απόλαυση των ίδιων ανθρωπίνων δικαιωμάτων με οποιονδήποτε πολίτη. Πολυάριθμοι οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχουν ξεκάθαρα διατυπώσει τη θέση ότι οι μείζονες συμβάσεις, Ευρωπαϊκές και Διεθνείς, έχουν εφαρμογή για όλους τους ανθρώπους ισότιμα και δίχως διακρίσεις με βάση οποιαδήποτε ιδιότητα, συμπεριλαμβανομένου του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου. Στην υπόθεση Identoba και άλλοι κατά Γεωργίας, το ΕΔΔΑ αποφάσισε ότι οι πράξεις βίας που έχουν τελεστεί κατά LGBTI ανθρώπων κατά τη διάρκεια ενός φεστιβάλ υπερηφάνειας, αποτελούν παραβίαση της απαγόρευσης της υποβολής σε βασανιστήρια ή απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης (Άρθρο 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), ενώ αποφάσισε ότι τα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να προστατεύουν τους LGBTI ανθρώπους, αλλά και να διερευνούν αποτελεσματικά και να προσάγουν ενώπιον της Δικαιοσύνης τέτοιες πράξεις. Ακόμη, στην υπόθεση Vejdeland και άλλοι κατά Σουηδίας, το ΕΔΔΑ έκανε ξεκάθαρο ότι η ομοφοβική ρητορική δεν μπορεί να αποτελεί προστατευόμενο πεδίο της ελευθερίας του λόγου.

Μία εκτενής οπτική για την αντιμετώπιση της ομοφοβίας και της τρανσφοβίας.

Πρώτα απ’ όλα, τα κράτη μέλη, οφείλουν να διασφαλίσουν αναλυτικό νομοθετικό πλαίσιο για την εξάλειψη των διακρίσεων και την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους που έχει έδαφος τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Το 2016, περίπου τα μισά κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης ποινικοποίησαν τις πράξεις μίσους για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού. Αυτό είναι ένα σπουδαίο βήμα στη σωστή κατεύθυνση. Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να υιοθετήσουν νομοθεσίες που ξεκάθαρα θα απαγορεύουν τις διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου σε όλες τις πτυχές της ζωής, όπως και νομους που θα ποινικοποιούν τις επιθέσεις με βάση το ομοφοβικό και το τρανσφοβικό μίσος, και να θέσουν αυτά τα κίνητρα ως επιπλέον επιβαρυντικές περιστάσεις.

Στη συνέχεια, κρίσιμο σημείο είναι οι εθνικές αρχές να θέσουν σε αποτελεσματική λειτουργία αυτές τις νομοθεσίες. Στην υπόθεση Identoba και άλλοι κατά Γεωργίας, το ΕΔΔΑ αποφάσισε ότι τα κράτη μέλη «έχουν την υποχρέωση να αναλάβουν όλα τα απαραίτητα βήματα να αναδείξουν πιθανά κίνητρα διακρίσεων», όταν διερευνούν πράξεις βίας κατά LGBTI ανθρώπων. Τούτο είναι δύσκολο να γίνει στην πράξη και γι’ αυτό χρειάζεται να υπάρξουν αρκετά μέτρα. Σε αυτήν την κατεύθυνση τα κράτη μέλη πρέπει να παρέχουν εξειδικευμένη εκπαίδευση προς τις αστυνομικές αρχές και σε δικαστές για την διερεύνηση των ομοφοβικών και τρανσφοβικών εγκλημάτων μίσους, αλλά και της ρητορικής μίσους. Είναι απαραίτητο ακόμη να γίνουν βήματα για τη διασφάλιση ότι θα θύματα θα αισθάνονται επαρκώς ασφαλή και θα μπορούν να καταγγέλλουν τα εγκλήματα μίσους. Σε αυτήν την κατεύθυνση, βρίσκω ενδιαφέρον ότι κάποιες χώρες έχουν θεσπίσει ειδικές μονάδες της αστυνομίας που αναβαθμίζουν την επαφή της αστυνομίας με τους LGBTI ανθρώπους.

Οι αποτελεσματικοί νόμοι και οι ποινικοί κώδικες είναι θεμελιώδεις, όμως όχι αρκετοί. Τα κράτη μέλη θα πρέπει ενεργητικά να εργαστούν ώστε να επιφέρουν ευρύτερες αλλαγές στις κοινωνικές συμπεριφορές σε σχέση με τους LGBTI ανθρώπους. Τούτο απαιτεί την προαγωγή εκστρατειών αλά και της εκπαίδευσης στα σχολεία που θα προάγουν την κατανόηση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των LGBTI ανθρώπων. Οι αρχές των κρατούν μελών θα πρέπει να επιδείξουν θετική πολιτική ηγεσία σε αυτά τα θέματα. Κάποια κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει αναλυτικά σχέδια δράσεις για την προαγωγή των LGBTI δικαιωμάτων. Κτίζοντας συμμαχίες που εμπλέκουν την Κοινωνία των Πολιτών, εθνικά ιδρύματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, θρησκευτικές κοινότητες και τον ιδιωτικό τομέα, μπόρεσαν να βοηθήσουν στο κτίσιμο περισσότερο συμπεριληπτικών κοινωνιών όπου οι LGBTI άνθρωποι μπορούν αν ζουν ελεύθερα, με ασφάλεια, με τη διασφάλιση της ισότιμης μεταχείρισης. Ακόμη, οι οργανισμοί ισότητας μπορούν να παίξουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μάχη κατά των διακρίσεων με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου καταχωρώντας και διερευνώντας καταγγελίες, παρέχοντας νομικές συμβουλές στους καταγγέλλοντες, συνεπικουρώντας στην έρευνα και στην αναβάθμιση των πολιτικών.

Όσο οι LGBTI άνθρωποι υποφέρουν από διώξεις και παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων σε κάποιες χώρες λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου, τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι έχουν εξοπλιστεί με νομοθεσίες παροχής ασύλου με βάση αυτά, όπως έχει προτείνει η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες. Σε αυτό το πλαίσιο και σε σχέση με τις αναφορές για διώξεις στην Τσετσενία, έχω καλέσει τα κράτη μέλη να παρέχουν βίζα και καθεστώς ασύλου ώστε να θέσουν τους επιζώντες σε ένα πλαίσιο ασφάλειας.

Όπως έχουμε δει τις περασμένες δεκαετίες οι ισχυρές και κοινωνικές αλλαγές στη κατεύθυνση κοινωνιών που προάγουν τη διαφορετικότητα και την αποδοχή, είναι εφικτές. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2015 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 71% των πολιτών συμφωνούν ότι οι LGBTI άνθρωποι πρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους ετεροφυλόφιλους συνανθρώπους τους. Τούτο δικαιολογεί την ελπίδα και την έμπνευση. Πολλά υποσχόμενες πρακτικές μας δείχνουν τον δρόμο που μπορούν να ζουν οι LGBTI άνθρωποι ελεύθερα και μακριά από τον φόβο και το μίσος. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να προχωρήσουμε.

© T-zine.gr με πληροφορίες από Ιστοσελίδα του Επιτρόπου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης.