Ελλάδα: Τρίτη, 22 Σεπτεμβρίου 2020 | 11:51

Βιβλίο | T-zine.gr

Με αφορμή την παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος του συγγραφέα Ιωσήφ Αλυγιζάκη “Τα κίτρινα αποσιωπητικά” από τις Εκδόσεις “Πολύχρωμος Πλανήτης”, μίλησε φιλόλογος Βαρβάρα Περράκη

Τα κίτρινα αποσιωπητικά – Δεσμοί που διαρκούν πολύ ή λίγο, ανάλογα με το πόσο σχετικός πλανάται ο χρόνος στην αλήθεια ή τη φαντασία.

«Τα κίτρινα αποσιωπητικά» είναι ο τίτλος του νέου μυθιστορήματος του Ιωσήφ Αλυγιζάκη από τις εκδόσεις “Πολύχρωμος Πλανήτης“.

Η επιμέλεια του βιβλίου έγινε από τον συγγραφέα και σκηνοθέτη Τάκη Σπετσιώτη, ενώ η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι του Γιάννη Μαρκαντωνάκη.

Με αφορμή την παρουσίαση της νέας δουλειάς του Ιωσήφ Αλυγιζάκη που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια εκδηλώσεων της 8ης Έκθεσης Βιβλίου, που διοργάνωσε ο Δήμος Χανίων, μίλησε η φιλόλογος Βαρβάρα Περράκη.

Η κυρία Περράκη ανέφερε μέσα σε όλα ότι ο Ιωσήφ Αλυγιζάκης είναι αποφασιστικά ταγμένος σε ένα είδος λογοτεχνίας που από αυτοβιογραφική γίνεται βιωματική, τονίζοντας ότι ο συγγραφέας μάχεται με έναν δικό του τρόπο την καχυποψία, τους φόβους, τους αποκλεισμούς, τα σύνορα, τις ανυπόφορες ανθρώπινες a priori ταυτότητες και φυλακές.

«Ο ερωτικός δεσμός ανάμεσα σε ανθρώπους του ίδιου φύλου υπήρχε και υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς. Η πολιτισμική κουλτούρα η κυρίαρχη προσδιόριζε ανέκαθεν την αποδοχή ή την απόρριψη της ομοφυλοφιλίας. Το φύλο όμως δε γίνεται έμβλημα, ο έρωτας είναι η ουσία», είπε χαρακτηριστικά η Βαρβάρα Περράκη.

Το νέο μυθιστόρημα του Ιωσήφ Αλυγιζάκη μπορείτε να το παραγγείλετε και ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας t-zineshop.gr .

Η λογοτεχνία δε γεννιέται στο κενό. Δεν είναι συμπτωματική. Η λογοτεχνία με τον τρόπο της βοηθάει τον συγγραφέα και τους αναγνώστες να ζούνε αλλιώς, ν’ αναπνέουν και ν’ αντιμετωπίζουν τα τραύματα και τις ρωγμές τους, δίνει βήμα στην άποψη, στην υπεράσπιση, στις νέες ιδέες, ανακουφίζει και βάζει νέα ζητήματα, δεν πρέπει ν’ απαντάει ποτέ, κι όπως γράφει κι ο Todorov «επιτρέπει στον καθένα να ανταποκριθεί καλύτερα στην κλίση του να είναι ανθρώπινος». (‘Η λογοτεχνία σε κίνδυνο’, εκδ. Πόλις, 2013).
Και προς θεού, δε τη θέλω και δεν την αγαπάω όταν είναι μόνο μια διανοητική επίδειξη.

Σήμερα, σε μια απροσδόκητη κρίση και πανδημία, συνέχεια δυστυχώς της ανθρωπιστικής κρίσης, η γραφή η λογοτεχνική μας βοηθάει να ζούμε καλύτερα, όσο κι αν αυτό φαντάζει ουτοπικό, ονειρικό ή φαντασιόπληκτο.
Απόψε λοιπόν, είμαστε εδώ, για έναν σεμνό και καλό άνθρωπο, έναν συμπολίτη μας, τον καθηγητή Αγγλικής Φιλολογίας και συγγραφέα Ιωσήφ Αλυγιζάκη.

Γράφει κατεξοχήν μυθιστορήματα· προτιμάει αυτή τη φόρμα γιατί ίσως έτσι μπορεί ν’ αφηγηθεί τα τόσα και τα πολλά που τον απασχολούν ή και τον βασανίζουν συγχρόνως από την ιστορία, την κοινωνική ανάλυση, την ανθρωπολογική ματιά , την ψυχολογία, την ψυχανάλυση, την τοπικότητα ή τον κοσμοπολιτισμό, τη σεξουαλικότητα και το αυτονόητο της ερωτικής επιλογής προσπαθώντας να μην κινηθεί μονοσήμαντα και ρηχά ή με την ίντριγκα του ομοφυλόφυλου έρωτα αλλά με ρεαλιστική ευθύτητα.

Από το 2000 με την ‘Αναγνώριση του πτυχίου’, το 2005 με τις ‘Τρεις Λευκές Σελίδες’, το 2007 με την ‘Πολιτεία των γιασεμιών’, το 2008 με το ‘…και κάτι πολύ προσωπικό’, το 2009 το ‘κρυφά γοήτευσέ με’, το 2011 ‘το φύλο του έρωτα’, το 2017 ‘Σε ψάχνω στο Χρόνο’ και το 2020 με ‘τα κίτρινα αποσιωπητικά’.

Στον Καστανιώτη, στους Μοντέρνους Καιρούς και στον Πολύχρωμο Πλανήτη θ’ αναγνωρίσουμε τους εκδότες του.

Χανιά, Αθήνα, Ευρώπη, οι τόποι του. Πάντα παρούσα βέβαια η γενέθλια πόλη, γνώριμα τοπόσημα, διάφορα γλωσσικά επίπεδα και πειραματισμοί, αγαπάει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, λάτρης της λεπτομέρειας των ανθρώπινων τοπίων και κυρίως του ανθρώπινου σώματος. Λυρική ένταση, αισθήσεις στο ζενίθ, εσωτερικός μονόλογος, η αλήθεια κι η προσέγγισή της, η υπεράσπισή της, ο αγώνας ο προσωπικός των ηρώων του για φως κι έξοδο της αληθινής επιθυμίας. Θερμοκρασίες διαφορετικές, υποσυνείδητο και σελίδες καταβύθισης αλλά και δράση και πλοκή γιατί θέλει αιώνες για να αφηγηθείς την ιστορία της ανθρώπινης απελπισίας, της αναζήτησης, τις επιθυμίες και τα πάθη, το βάθος των πτώσεων, το ύψος του πετάγματος στην ευτυχία.
Ασκήσεις αυτογνωσίας, ετερογνωσίας και απελευθέρωσης είναι η γραφή του Ιωσήφ Αλυγιζάκη. Θέλει να μην ντρέπονται οι λέξεις του εκεί στα όρια της πραγματικότητας και της μυθοπλασίας γιατί αν κοκκινίσουν πως θα μιλήσουν για την ανείπωτη αγωνία της μοναξιάς, την κορύφωση τη συναισθηματική, τα θέλω και την ασυμβατότητά τους με τα πρέπει τα ερωτικά.

«Αν δεν τρωθείς, που θα σε βρει η αγάπη», έγραφε η Κική Δημουλά για να περιγράψει την περιπέτεια του έρωτα, την τραγική γενναιότητα των ερωτευμένων, για τον έρωτα και τις υποσχόμενες πτήσεις του, που καταργούν το νόμο της βαρύτητας.

Κι άραγε, ερωτευόμαστε αυτόν που βλέπουμε ή αυτόν που θέλουμε; Ερωτευόμαστε το πρόσωπο ή τον έρωτα;
Και πόσο τελικά αντέχουμε, τσακωνόμαστε, χανόμαστε, ξαναστηνόμαστε στα πόδια μας, όταν ξέρουμε την αιώνια ιστορία των δύσκολων κι ‘ανάρμοστων’ ενίοτε ερωτικών σχέσεων.

Σ’ ένα δυστοπικό κι εφιαλτικό μέλλον της Μάργκαρετ Άτγουντ, διασκευασμένο σε καλή τηλεοπτική σειρά με τίτλο «Η ιστορία μιας θεραπαινίδας», μια μικρή προαποφασισμένη κοπέλλα ακούγεται να λέει: ‘αν είναι προδότης φύλου’ εννοώντας το σίγουρο θάνατο του διαφορετικού.
Τρομάζει κανείς κι ανατριχιάζει για την κατάργηση της προσωπικής επιλογής σε μια ολοκληρωτική κοινωνία όπου καταργείται ο άνθρωπος.

Είναι προδότης φύλου όποιος αναγνωρίζει τον εαυτό του με μια διαφορετικότητα σεξουαλική και θανατώνεται. Και καταργείται αυτός ο προσωπικός και σεβαστός δρόμος για να ενωθεί το σώμα με το άπειρο, για να βιώσει τις αναγκαίες συστολές και διαστολές, για να δοξαστεί και να αισθανθεί, πέρα από την αναπαραγωγική διαδικασία, τη συνύπαρξη , τη συνεύρεση με τον ή την ερωτική ομόλογη σύντροφο, να ορμήσει και να ολοκληρωθεί στην κορυφαία διαδικασία ολοκληρωτικής συνάντησης με τον άλλο, που ποθεί, που δονείται από ερωτική επιθυμία;

Ο ερωτικός δεσμός ανάμεσα σε ανθρώπους του ίδιου φύλου υπήρχε και υπάρχει σε όλους τους πολιτισμούς. Η πολιτισμική κουλτούρα η κυρίαρχη προσδιόριζε ανέκαθεν την αποδοχή ή την απόρριψη της ομοφυλοφιλίας. Το φύλο όμως δε γίνεται έμβλημα, ο έρωτας είναι η ουσία.

Έχουν υπάρξει εποχές μισαλλόδοξες, απάνθρωπες, θρησκείες κι επιστημονικές δήθεν θεωρίες που προσπαθώντας να ορίσουν το φυσιολογικό και το ορθό οριοθέτησαν την αμαρτία της σεξουαλικής πράξης και ιδιαίτερα της ομοφυλόφιλης ως αφύσικη πράξη με παραληρηματικό κι ανορθόδοξο τρόπο, τιμωρητικό κι εγκατέστησαν την ομοφυλοφοβία ως ψύχωση κοινωνικά κατεστημένη για τον παρανοϊκό έλεγχο μιας ελεγχόμενης και προσδιορισμένης σεξουαλικής ταυτότητας.

Η λογοτεχνία ανέκαθεν μιλάει για την ομοφυλοφιλία. Άλλοτε εξιδανικευμένα, άλλοτε διστακτικά, με υπαινιγμούς, με νεφελώματα ή πιο άμεσα, διεκδικητικά, μαχητικά, συγκρουσιακά ή ακόμα και ως είδος στρατευμένης τέχνης.

Από τον Όσκαρ Ουάιλντ, τον Ζαν Ζενέ, τον Παζολίνι, τον Αντρέ Ζιντ, τον Προυστ, τη Βιρτζίνια Γουλφ, τον Τόμας Μάνν, από τον Πλάτωνα και τη Σαπφώ ήδη μέχρι τον Καβάφη και τον Χριστιανόπουλο, τον Κουμανταρέα και τον Ταχτσή, τη Γιουρσενάρ και τον Μπάροουζ, τον Ιωάννου και τον Γρηγοριάδη, τον Λαπαθιώτη και τον Ξανθούλη, τον Χρονά και πόσοι άλλοι προσπάθησαν μέσα από τη γραφή τους να ρίξουν ενιότε με προσωπικό κόστος τα τείχη της περιθωριοποίησης, την ανοχή στη διαφορετικότητα, επιμένουν, όπως κάνει κι ο Ιωσήφ Αλυγιζάκης, ότι ο άνθρωπος είναι στο κέντρο του έργου τους με σώμα και ψυχή, με συναίσθημα κι επιθυμίες, με δικαιώματα και μοναδική ζωή, κι ότι ο έρωτας είναι η ευκαιρία στην πραγματική και πλήρη ζωή κι αυτό ισχύει ισότιμα σε ομοφυλόφιλους κι ετεροφυλόφιλους.

Γιατί ο έρωτας είναι συνώνυμος της αγάπης, της στοργής, της έλξης, της ορμής και της ολοκλήρωσης.

Έτσι, ο ομοφυλόφιλος ή η ομοφυλόφιλη δεν είναι μια χαριτωμένη καρικατούρα αλλά ένας άνθρωπος ισότιμος, τόσο φυσικός όσο κι άλλος, που αναζητάει φυσιολογικά ένα ή μια σύντροφο, που διψάει για ζωή, για συνύπαρξη κι όχι για μια παρέα μοιραία για το πηγάδι το βαθύ της απόγνωσης και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Δύσκολα πράγματα, ακόμα και τώρα, θα μου πεις.

Ο Ιωσήφ Αλυγιζάκης, περιποιείται, καλλιεργεί, υπηρετεί μια λογοτεχνία της επιθυμίας με αναφορές σε διαφορετικές εποχές σαν ταξίδι στο χρόνο, μιας επιθυμίας σε όλα τα στάδια: της επίγνωσης, της ανάγνωσης και της απόγνωσης. Γιατί ο ομοφυλόφιλος έρωτας δεν έχει τη συναίνεση, την παραδοχή, έχει αντίθετα επικίνδυνες διαδρομές είναι μια ακανθώδης επιλογή χωρίς τη θέληση, είναι μια διαφορετική σεξουαλική έκφραση που τόσο φυσικά αναζητάει σύντροφο.

Έχει καθαρότητα η γραφή του, έχει ειλικρίνεια, καταστάλλαγμα, έχει έναν ιδιότυπο ηρωισμό, έχει λόγο ενσαρκωμένο, σωματοποιημένο, υγρό, έχει έναν τόσο όσο αισθησιασμό όπου το είδωλο του ανδρικού σώματος υπάρχει πάντα και παντού, έχει στοργή.

Δεν αποπλανά και δεν παραπλανά σ’ αυτή την επίμονη λογοτεχνία του για την ερωτική φιλία. Έχει μια διαδρομή οργανωμένη, στοχευμένη και τοποθετημένη για να περιγράψει και να εξιστορήσει το μυαλό, την καρδιά και τη σάρκα των ηρώων του κάθε φορά με συγκίνηση, πόθο, δοκιμασία, με την αμφιλεγόμενη πραγμάτωση ενίοτε της επιθυμίας, με τη δυσκολία της αντρικής φιλίας που είναι ερωτική σχέση προσωρινή ή μεγαλύτερη σε πλάτος, βάθος και χρονική διάρκεια.

Ο Ιωσήφ Αλυγιζάκης δε γράφει μισές αλήθειες ή για μισές αλήθειες. Ξέρει ότι ασχολείται με θέμα δύσκολο κι ενίοτε ετεροβαρές κι οι ήρωές του έχουν δικαίωμα να ζήσουν, να ερωτευτούν, να πάθουν και να μάθουν, να θρηνήσουν γοερά, να πετάξουν στα όρη αλλά δεν κρύβει και δεν κρύβεται. Ξέρει καλά ότι η θέωση του έρωτα δεν έχει ακόμη αμφισβητηθεί από κανέναν, ξεπερνάει σύνορα και όρια, ενίοτε πικραμένος, άλλοτε δηκτικός για τη μικρότητα και τη μικροψυχία αλλά επιμένει να διακυρήσσει την πίστη του μέσα από τους τραυματισμένους ήρωές του στο μαζί της ένωσης.

Είναι δύσκολη στα βιβλία του η σύγκρουση η εσωτερική και εξωτερική με το πρέπον και το αποδεκτό, εκεί τη στιγμή της αυτογνωσίας και της ομολογίας, τίποτα στρογγυλεμένο για τα κοινά γούστα. Μιλάει για μικρούς τιτανικούς, για ενοχές και υπερβάσεις, για την αμαρτία της φαντασίας και τη φαντασία της αμαρτίας και κρίνει μέσα από τις προσωπικές αφηγήσεις του και τους μακροσκελείς εσωτερικούς μονολόγους του για επώδυνα ταξίδια εσωτερικών δρομολογίων στη Γ’ θέση.

Μια άλλη τάξη πραγμάτων αναπνέει μέσα στα βιβλία του Ιωσήφ Αλυγιζάκη. Μικρές ή δυνατότερες κραυγές ανθρώπων διαφορετικών εποχών που ασφυκτιούν ή που αποφασίζουν ή που πληρώνουν το τίμημα ή ηρωικά βυθίζονται ή απολαμβάνουν μεθυστικά τις σάρκινες διαδρομές που τους αναλογούν ή αποκτούν το αντικείμενο της ερωτικής τους επιθυμίας, το αυτονόητο μερίδιο στη ζωή.

Ο Ιωσήφ στέκεται κι αφήνεται στη λεπτομέρεια της περιγραφής. Ένας ερωτισμός της μνήμης, μια γεωγραφία σωμάτων, βλέμματα για τα ανείπωτα, εξιδανίκευση κι αγγίγματα, αποχρώσεις συναισθημάτων, τα όρια και τα ακρότατα.

Γιατί η λογοτεχνία η ομοερωτική με την ηδονή, τη ματαίωση, τα χαμηλωμένα φώτα, τον κοινωνικό φόβο, τον ευάλωτο ψυχισμό, την άλλη την ‘περίεργη’ ηθική τάξη την πολύπλοκη, έχει ταξικότητα, έχει κώδικες, έχει υπόσταση.

Ζούμε σε μια κοινωνία με αρκετά ταμπού ακόμα, παρά τις νομοθετικές ρυθμίσεις, τα νομικά ανοίγματα, την αναγνώριση όλων των ανθρώπινων δικαιωμάτων, που όμως εν τοις πράγμασι, το τοπίο αυτό παραμένει δραματικά ακίνητο.

Δεν ξέρω αν η λογοτεχνία προλειαίνει αποτελεσματικά το έδαφος και διευκολύνει την κοινωνική αποδοχή ή οδηγεί στην πραγμάτωση μιας άλλης κοινωνικής αυτογνωσίας.

Ο Ιωσήφ Αλυγιζάκης είναι αποφασιστικά ταγμένος νομίζω σε ένα είδος λογοτεχνίας που από αυτοβιογραφική γίνεται βιωματική. Και αυτό είναι σπουδαίο.

Μάχεται με τον τρόπο του την καχυποψία, τους φόβους, τους αποκλεισμούς, τα σύνορα, τις ανυπόφορες ανθρώπινες a priori ταυτότητες και φυλακές.
Η ανάγνωση μιας τέτοιας αφήγησης τόσων ιστοριών μας βοηθάει να δούμε που συναντιώνται επί της ουσίας οι άνθρωποι και να συμφωνήσουμε σαν τον Ορέστη του Γιάννη Ρίτσου όταν λέει:
‘πως να γινότανε να μέναμε ανεξάρτητοι κι εμείς με την ωραία χαρά της αδιαφορίας, της ανεξιθρησκείας,
πέρα από τα πάντα
μέσα στα πάντα
μέσα μας, μόνοι, ενωμένοι
αδέσμευτοι, δίχως συγκρίσεις, ανταγωνισμούς, ελέγχους δίχως να μας μετράει η όποια αναμονή κι απάντηση των άλλων»

Μακριά από μισές αλήθειες, θα έλεγα κι εγώ.

Βαρβάρα Περράκη, φιλόλογος

Δείτε επίσης

Διαβάστε: Τα κίτρινα αποσιωπητικά – Νέο μυθιστόρημα απ’ τις εκδόσεις Πολύχρωμος Πλανήτης.

© T-zine.gr 2018 | Για τις τελευταίες LGBTI ειδήσεις να επισκέπτεστε το T-zine.gr καθημερινά. Μπορείτε επίσης να γίνετε μέλος στη σελίδα μας στο Facebook και στο Twitter

© T-zine.gr